Bilim zihniyeti

11 Aralık 2019 Çarşamba 11:10

EĞİTİM ve diğer alanlarda başarılarımızın sınırlı kalmasının temelinde modern rasyonel zihniyet ya da bilim zihniyeti konusundaki yetersizliğimiz yatıyor.

Bilim zihniyeti

EĞİTİM ve diğer alanlarda başarılarımızın sınırlı kalmasının temelinde modern rasyonel zihniyet ya da bilim zihniyeti konusundaki yetersizliğimiz yatıyor.

Hatırlarsınız, büyük bir heyecanla “Fatih Projesi” başlatılmış, okullara tabletler, akıllı tahtalar dağıtılmıştı.

Proje ilan edildikten sonra Milli Eğitim Bakanlığı’na getirilen Prof. Ömer Dinçer’in bilişim, maliyet ve organizasyon altyapısını hazırlamak için istediği “bir buçuk yıl” çok uzun bulunmuş, “Gecikmeyelim” denilmişti.

Bilişim programları proje sürerken geliştirilecekti.

Bir bakıma ‘göç yolda düzelecek’ idi.

Muhakkak faydası oldu fakat hayal edilen sonuçlar alınamadı; izlenip ölçümler bile yapılmadı.

TANZİMAT FABRİKALARI

Bakanlıkta “izleme değerlendirme birimleri”nin 2010 yılında kurulması, “sonuçları ölçme” düşüncesindeki gecikmemizin bir örneğidir.

Halbuki “ölçme” modern bilimin temel kavramlarından biridir.

Batı Avrupa dışı toplumların modernleşme serüveninde görülen genel bir tutumdur: Batı’dan aletler, kurumlar, kanunlar, görüntüler alırsak modern toplum olacağımız sanısı.

Batılılaşma serüvenimizi inceleyen Mümtaz Turhan, Erol Güngör, Şerif Mardin, Niyazi Berkes, Kemal Karpat ve Engin Akarlı gibi sosyal bilimciler bu “alet” ve “görüntü” sorununu, ama asıl faktör olması gereken modern bilim zihniyetini özümsemedeki zorlukları çok yazdı.

Sıkça verilen örnek, Tanzimat döneminde açılan devlet fabrikalarıdır. Modern işletmecilik zihniyeti ve piyasa sosyolojisi olmayınca paşaların yönettiği fabrikalar iflas edip kapanmış, cılız bütçeye ağır yükler binmişti.

GÖKLERİN UĞURSUZLUĞU!

Kendi tanımıyla bilimi övmeyen inanç ve ideoloji yoktur. Öğrencilere modern bilimin özelliğini “müfredat”ta çok iyi anlatmalıyız. Modern bilimin özelliği doğadaki olayların karmakarışık sebep-sonuç bağlantılarını “gözlem” ve “deney” metotlarıyla araştırmak, bulguları da matematikle ifade edebilmektir.

Osmanlı tarihinde ilk ve 19. yüzyıla kadar tek rasathaneyi Hoca Saadettin Efendi ve Sokollu Mehmet Paşa’nın teşvikiyle Mısırlı bilgin Takiyüddin İstanbul’da kurmuştu. Çağdaşı olan Danimarkalı Tycho Brahe düzeyinde, hatta bazı konularda onun ilerisindeydi.

Gökleri gözetlemenin uğursuzluk getireceği korkusuyla İstanbul rasathanesi 22 Ocak 1580 günü topa tutularak yıkıldı.

Muhtemel kıtlık, deprem, savaş gibi olayların “sebebi” gökleri gözetlemenin uğursuzluğu olabilir miydi?!

DAHA ÇOK BİLİM

Batı’da ise modern bilim engizisyonları bile aşacaktı; birçok sosyolojik faktör sayesinde.

Tycho Brahe’den önce Kopernik, sonra Kepler, Galileo ve Newton kuşakları modern bilimi kurumlaştırdılar: Deney, gözlem ve sonuçların teoriyle ifadesi!

Bu bilim zihniyeti bolluğun üretimle, kıtlığın üretimsizlikle ilgili olduğunu gözlemledi, modern iktisat bilimi doğdu. Daha ilerledikçe sosyal sorunların “sebeplerini” ve bugün yapacaklarımızın yarınki olası “sonuçlarını” araştırma melekesi gelişti: Sosyal bilimlerin yanında yönetim alanında plan, program, izleme ve değerlendirme, girdi-çıktı analizleri gibi disiplinler gelişti.

Bilimi öven vecizelerin pek bir işlevi olmuyor. Önemli olan modern bilimin rasyonalitesini özümsemektir. Modernleşme tarihimizdeki eksiğimiz de buydu.

“Gelişmiş toplum” olmak için “daha çok çalışma”nın ötesinde daha çok bilgiye, daha rasyonel programlara ihtiyacımız var.

Gündemimiz bu olmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Yorum Gönder

@name x

Toplam Yorum Sayısı 5

Kendi Avatarınızın Görünmesi için Üye Olun!

Tırak Kor 1 ay önce yorumlandı

yazar.haber alp e kendini düzel demem zira bu haber portalı çakma milliyetçilik oynuyor ve buradakilerin samimi yazıları yok..evet modern insan eleştirisini yapacak.ama tek bir tane**evet bu kadar kötü yapmışlar ama şu marifetleri harika*+diyen bir tane vatadnadş olmazmı..ilim ve bilgi ile mücehhez insanların temeli.hamaset değil siyaset değil.ahlaklı bidrimlerde bulunur.buradakilerin vaziyeti belli.bu adamların yazılarını buraya koymayın.haa.biz koyarız derseniz işiniz rast gelmesin derim

0 Kişi beğendi.
Kendi Avatarınızın Görünmesi için Üye Olun!

Tırak Kor 1 ay önce yorumlandı

almak gibi dir bu türler.bu adama gelince.bu adamı gördüm göreli **tek bir samimi lafına rastlamadım.bindiği taksinin şöforünün siyasi fikrine bakarak hayatını idame ettiren tiplerdendir.bu kişiyi asla sevmedim sevmeyeceğim sevmem.bu kişinin ne islam dinine nede türk milliyetine vereceği bir söz yok.zira duruşu karişik.fi̇kri̇ bulanik.hangi̇ rüyayi görürse-rüzgar hangi̇ yönden eserse bu ki̇şi̇ ona göre yazi yazar..parayı havaya atar yazı gelirse.islam tura gelirse türk tarihine bodoslamaları

0 Kişi beğendi.
Kendi Avatarınızın Görünmesi için Üye Olun!

Tırak Kor 1 ay önce yorumlandı

bilim adamları daima sağlık-ekonomi-giyim kuşam ve üretim basamaklarında kendilerini göstermişlerdir.böyle bir kavim hala dünya üzerindeyse..boşuna değil...matbaanıngeç getirilmesinden.sıhhi ve diğer konularda tababet ilmiyle alakalı ve astronomide bizi durduranlar 16.yy.sonlarına doğru bu gizli kripto yahudisi sabetaylar olmuştur...osmanlının geri kalmasıyla çok ilgilenenlerin geneli fikri olarak osmanlıya hakaret ve ona gizlice fare gibi nefisyel uyuturup sonra istediği yerden bir parça

0 Kişi beğendi.
Kendi Avatarınızın Görünmesi için Üye Olun!

Tırak Kor 1 ay önce yorumlandı

selanik sabetayist yahudi piçlerinin isimlerini değiştirerek günümüz cumhuriyetinde acaip palazlanmışlardır.siyaset-kültür-ekonomi -basım-yayım bunların elinde fink atmaktadırlar.bazı münafıkları bizimle camiye gelir-kabeye gider arafattan hemen sonra esas tapınağı ve hacı olacağı kudüse geçer ağlama duarına sürtünür ayı gibi horidanarak sağa sola sallanır gelirler..osmanlıdaki matbaa ve fen ilimlerine daima öncülük eden ulu di̇ni̇mi̇z i̇slamin emri̇di̇r.selçuklu öncesi arap müslümanları ve

0 Kişi beğendi.
Kendi Avatarınızın Görünmesi için Üye Olun!

tırak kor 1 ay önce yorumlandı

bu tür zihniyetlerin burada yazı yazması hiç hoşuma gitmiyor..burada""ölümden başka her derdin devası vardır""haberiniz bir harika.bu adam **osmanlı düşmanlığı yapıyor..bu tipler genelde,osmanlının gerilemesini hep irdelerler.oysaki havaya atılan her şey yere düşer.insan+makina+bilgi topululğundan oluşan organizasyonlarda zamanla çöker..dikat ediniz **osmanlı düşmanlığını hep*gerileme-matbaanın gecikmesi-gökleri izlemek uğursuzluktur lafı genelde osmanlının çökmesine vesile olan

0 Kişi beğendi.