Türkiye’nin bu kadar yüksek oranlı faizden borçlanması ise tepki çekti. Afrika’nın en geri kalmış fakir ülkelerinde bile faiz oranının 1.8 - 2.0 olduğu belirtiliyor.

REMZİ ÖZDEMİR BİLDİRİYOR

Yeniçağ Yazarı Remzi Özdemir, Varlık Fonu’nun para toplamak amacıyla Londra’da tahvil satma kararı sonrası yaşananların arka planını yazdı.

Remzi Özdemir’in konuyla ilgili yazısı şu şekilde:

Varlık Fonu Londra'da para toplamak için tahvil sattı. Londralı bankerler yüzde 9.125 faizi duyunca adeta bir birlerini ezdi. 7 milyar dolarlık talep gelince faiz oranı 8.37'ye çekildi.

Türkiye Varlık Fonu, 5-6 Şubat'ta Londra'da yatırımcılarla gerçekleştirdiği görüşmeleri takiben 7 Şubat'ta uluslararası piyasalarda tahvil ihracına çıktı.

Amerika dışındaki yatırımcılara satılmak üzere Reg S yapısında olan 5 yıl vadeli işlemin başlangıç fiyatı yüzde 9,125 oldu.

İşlem, açılışın hemen ardından yatırımcılar tarafından yoğun ilgi gördü ve tahvil ihracına 7 milyar doların üzerinde talep geldi. Peş peşe yapılan iki fiyat revizyonu sonrası getiri oranı yüzde 8,375'e çekildi.

İşlemin nihai getiri oranı gün sonunda belli olacak.

“BU FAİZ ORANINA BU TALEP AZ BİLE”

Doç Dr. Soner Gökten bu faiz oranı ile talebin az bile kaldığına dikkat çekerek, "Elinizde Dolar bazlı yıllık %8,3 getiri oranı üzerinden imzalanmış bir borç senedi var. FED faiz indirimine başlayınca bu senedin fiyatı ne denli değerlenir bir düşünün. Kısacası, bu getiri oranına bu talep çok değil az bile!" ifadelerini kullandı.

Financial Times’ın elde ettiği belgeye göre, Brüksel, Budapeşte’nin Kiev’e yapılan yardıma karşı vetosunu kaldırmayı reddetmesi durumunda ‘istihdama ve büyümeye’ zarar vermek amacıyla Macaristan’ın iktisadi zayıflıklarını açıkça hedef almak, para birimini tehlikeye atmak ve yatırımcı güveninde bir çöküşe yol açmak için bir strateji belirledi.

Macaristan Başbakanı Viktor Orbán, perşembe günü yapılacak olağanüstü liderler zirvesinde Ukrayna’ya 50 milyar avroluk mali yardım sağlamak için AB bütçesinin kullanılmasını engelleme sözü vermişti.

Macar forintini zayıflatma planı

Brüksel belgede, Orbán geri adım atmazsa, diğer AB liderlerinin, ‘piyasaları korkutmak’, ülkenin forint para birimine hücumu hızlandırmak ve borçlanma maliyetinde bir artış sağlamak amacıyla Budapeşte’ye yapılan tüm AB fonlarını kalıcı olarak durdurma sözü vermeleri gerektiğini belirtti.

Belgede, 1 Şubat’taki zirvede bir anlaşmaya varılamaması durumunda, diğer devlet ve hükümet başkanları, Macaristan Başbakanı’nın yapıcı olmayan davranışı ışığında Budapeşte’ye AB fonlarının sağlanacağını ‘hayal bile edemeyecekleri’ yazdı.

Taslakta, bu finansman olmadan, ‘finansal piyasalar ve Avrupalı ve uluslararası şirketler Macaristan’a yatırım yapmakla daha az ilgilenebilir’ denildi. AB belgesine göre bu tür bir ceza “kamu açığının fonlama maliyetinin daha da artmasını ve para biriminde bir düşüşü hızla tetikleyebilir.”

Macar bakan: Baskıya boyun eğmedik

Macaristan’ın AB bakanı János Bóka, FT’ye verdiği demeçte, Budapeşte’nin mali tehdidin farkında olmadığını, ancak ülkesinin ‘baskıya boyun eğmediğini’ söyledi.

Bóka, “Macaristan, Ukrayna’ya destek ile AB fonlarına erişim arasında bir bağlantı kurmuyor ve bunu yapan diğer tarafları reddediyor. Macaristan müzakerelere yapıcı bir şekilde katıldı ve katılmaya devam edecek,” dedi.

Fakat Budapeşte’ye bir uzlaşma sağlamak için artan baskının bir işareti olarak Bóka, ülkesinin cumartesi günü Brüksel’e yeni bir teklif gönderdiğini ve artık Kiev paketi için AB bütçesini kullanmaya ve ortak borç vermeye açık olduğunu belirtti.

Budapeşte’nin uzlaşma önerisine ret

Bóka, FT’ye verdiği demeçte, hükümetinin ‘daha yapıcı ve Avrupalı bir çözüm olasılığını araştırmak’ istediğini ve ödemelerde yıllık veto hakkı verilmesi halinde 50 milyar avroluk planı destekleyebileceğini söyledi. Diğer AB ülkeleri ise Orbán’ın her yıl yeni yardımı engellemeye ve daha fazla taviz koparmaya çalışacağından korktukları için bu öneriyi reddettiler.

Bóka, ‘Macaristan üzerindeki siyasi baskının sürekli ve güçlü olduğunu’ ancak hükümetinin müzakerelerini etkilemediğini söyledi ve “Bir adım atmak zorunda kaldık ve diğer tarafın da benzer şekilde esnek olacağına güveniyoruz,” diye ekledi.

Brüksel şantaj yapıyor

Üye devletleri temsil eden Avrupa Konseyi’nden bir yetkili tarafından hazırlanan belge, Macaristan’ın ‘çok yüksek kamu açığı’, ‘çok yüksek enflasyon’, zayıf para birimi ve AB’nin gayri safi yurtiçi hasıla oranı olarak en yüksek borç ödemeleri dahil olmak üzere iktisadi kırılganlıklarını ortaya koyuyor.

Belgede, Macaristan’da ‘istihdam ve büyümenin . . . . büyük ölçüde’ yüksek düzeyde AB finansmanına dayanan denizaşırı finansmana bağımlı olduğuna dikkat çekiliyor.

Üç AB diplomatı FT’ye birçok ülkenin planı desteklediğini söyledi ve “Ruh hali daha da sertleşti. Bu tür davranışlara izin verirsek ne tür bir birliğimiz olur?” dedi. Bir başka diplomat ise, risklerin yüksek olduğunu söyleyerek bunun bir ‘şantaj’ olduğunu kabul etti.

Yapılan değişiklikler arasında plaka üzerindeki harf veya rakamların değiştirilmesi, plakanın gizlenmesi, zarar görmesi veya kir veya boya ile tahrif edilmesi gibi eylemler de yer alıyor.

Yeni kanuna göre, plakalarını değiştiren veya bozan araç sahipleri anında idari para cezasıyla karşı karşıya kalacaklar.

Bu ceza sadece cüzdanları değil, aynı zamanda trafik güvenliğini de tehlikeye atıyor. Plaka tanıma sistemlerinin etkinliğini de olumsuz etkileyen bu davranış, sürücülere ve diğer yol kullanıcılarına risk oluşturuyor.

Araç sahiplerinin plakalarını orijinal haliyle muhafaza etmeleri veya değişiklik yaparken resmi düzenlemelere uymaları büyük önem taşıyor. Aksi takdirde, cezalar çok yüksek olabilir.

İşte düzenlemelere uymayanlara kesilecek cezalar:

Plakaların okunurluğunu engelleyecek değişiklikler: 1.671 TL

Alkollü araç kullanma: 4.064 TL (ilk ceza) / 5.096 TL (ikinci ceza)

Hız sınırını aşma: 951 TL ila 4.064 TL

Drift atma: 20.342 TL

Sahte plaka kullanma: 20.302 TL

Uyuşturucu madde etkisi altında araç kullanma: 20.977 TL

Trafik kurallarına uymak, sürücülerin kendi güvenliklerini ve diğer yol kullanıcılarını korumasının yanı sıra yüksek trafik cezalarından kaçınmalarına da yardımcı olacaktır.

Plaka değişiklikleri veya diğer trafik ihlalleri konusunda herhangi bir şüpheniz varsa, yerel trafik kurallarını ve kanunları incelemek her zaman en iyisi olacaktır.

Öte yandan Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu zorunlu trafik sigortasına ilişkin önemli düzenleme yaptı.

Zorunlu trafik sigorta primi teklifi alamayanlara yönelik olarak azami prim tutarını belirlemede yetkili olarak SEDDK karar verecek.

SİGORTA ŞİRKETLERİ TEKLİF VERMEKTE İMTİNA EDEBİLİYOR

Sigorta şirketleri bazı araçlara yönelik zorunlu trafik sigortası teklifi vermeyebiliyor. Bu durumda SEDDK devreye girerek prim miktarını oluşturup trafik sigortasının yapılmasını sağlayacak.

Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelikte şöyle denildi:

"KARAYOLLARI MOTORLU ARAÇLAR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASINDA TARİFE UYGULAMA ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

MADDE 1- 14/7/2007 tarihli ve 26582 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmeliğin Ek- 4’ünün 1 inci maddesinin birinci fıkrasına birinci cümlesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümle eklenmiştir.

 “Kurul, belirlenen süre içerisinde bu Yönetmelik kapsamında sigorta prim teklifi alamayan işletenlerin araçlarının grubuna bakılmaksızın Havuz kapsamına alınmasına ve bunlara uygulanacak azami prim tutarlarına karar vermeye yetkilidir.”

MADDE 2- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 3- Bu Yönetmelik hükümlerini Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütür."

Yine Eylül ayında TÜİK yıllık Yİ-ÜFE oranı yüzde 47,44 olarak, İTO Toptan eşya fiyatlarını yüzde 67,79 olarak açıkladı.

1.TÜİK Enflasyon güven sorunu yarattı.

TÜİK ve İTO‘nun 11 puan enflasyon farkı, dünya yıllık ortalama enflasyonun üstünde bir farktır. Söz gelimi G 20 ülkeleri içinde, Türkiye ve Arjantin’i çıkarırsak en yüksek yıllık enflasyon oranı yüzde 6,8 ile Hindistan’dadır. Diğerlerinde bu oran daha düşük ve Çin’de binde birdir.

Bunların ötesinde bir de halkın yaşadığı gerçek enflasyon var. Söz gelimi halkın harcama sepetinde daha yüksek yer tutan gıda fiyat artışı eylül ayında TÜFE’ nin üstünde ve yüzde 75,14 oldu.

ENFLASYON

Yİ-ÜFE ve toptan eşya fiyatları, maliyetleri gösterir. Eğer iki kurum arasında 20 puan fark varsa, bu durumda kimse yatırım maliyet hesabı ve fizibilite yapamaz.

Dolayısıyla TÜİK’in bilerek veya bilmeyerek enflasyonu daha düşük göstermesi yerli ve yabancı sermaye için güven sorunu ve belirsizlik yarattı.

Zaten, TÜİK’in açıklamasına göre; ekonomik güven endeksi 100 altında 95 seviyesindedir. 100 altı güvensizlik demektir.

Güven sorunu yatırımları ve üretimi engelledi. Yerli sermaye de artık dışarıda yatırım yapıyor. Sanayi üretimi bu sene ikinci çeyrekte yüzde 2,6 oranında daraldı.

Yatırımlarda gerileme, üretimde daralma nedeni ile içerde mal arzı da daraldı. Telafi etmek için tüketim malı ithalatı arttı. Geçen sene Ocak-Ağustos arasında geçen 8 ayda, toplam ithalatiçinde tüketim malının payı yüzde 7,7 iken bu sene bu pay yüzde 12,3 e çıktı.

Eğer istikrar sorunu varsa; hükümetlerin görevi ciddi ve inandırıcı bir istikrar programı hazırlamaktır. Ancak hükümet Rutin orta vadeli ve niyete dayanan bir plan açıkladı. Güven sorunu daha çok arttı.

Aslında; Güvenin temel dayanağı; Hukuk; demokrasi, mülkiyet güvencesi, kurumsal devlet ve sosyal huzurdur. Üstüne TÜİK’ ve devlet verilerine güvensizlik eklenince istikrar daha çok bozuldu.

2. Üretici ve tüketici panik yaşıyor.

Üretici ve toptancı, malımı depoda yerine koyamam diye fiyatlarını maliyetlerin çok üstünde artırıyor. Perakendeci de aynı anlayışla ve aynı malı sonrasında daha pahalı aldığı için panik yaşıyor. Fiyatları artırabildiği kadar artırıyor. Tüketici de aynı malı daha pahalı olacağını bildiği için bu gün daha çok mal alıyor ve talep artıyor.

3. Eksi reel faiz TL’ den kaçışa neden oluyor.

MB’nın faizi enflasyonun altında tutmaya devam etmesi yani yüksek eksi reel faiz, TL’den kaçışa neden oluyor. MB’nın ve BDDK’nın bankaları TL’ mevduata zorlaması da bir faiz anarşisi ve panik yarattı ve TL’ den kaçışı hızlandırdı. Talep artışı doğal olarak TÜFE’nin de artmasına neden oldu.

4.Piyasada ikili üretim yapısı oluştu.

Hükümet maaş ve ücret politikasını seçim odaklı yürütüyor. TÜİK’in, maaş ve ücret düzeltmesinde TÜFE’ yi daha düşük göstermesi maaş ve ücretlerin nispi olarak düşük kalmasına neden oldu. Reel maaş ve ücretlerin düşmesi de mal ve hizmet üretiminde verimliliğin düşmesine neden oldu. Aynı nedenle gelir dağılımı daha çok bozuldu. 10 milyon Suriyeli de eklenince halkın refahı düştü, sosyal sorunlar tırmandı.

Bir ekonomide gelir dağılımı bozulursa, talep ve üretim yapısı da bozulur. Kitlesel üretim azalır ve mal arzı daralır. Fiyatlar artar. Daha pahalı ve daha karlı olan Lüks mal üretimi artar.

Türkiye de lüks lokantalar doludur. Lokanta fiyatları Yunanistan’dan daha pahalıdır. Bu durum gelir dağılımının ne kadar bozuk olduğunu gösterir. Nüfusun yüzde 90’ı yoksullaştı, yüzde 10’u zenginleşti. Lokantaları dolduran bu yüzde 10 zengin nüfustur.

5.Enflasyon artmaya devam edecek

Çekirdek enflasyon; yönetemeyeceğimiz şartlar altında; söz gelimi hava koşullarına bağlı olarak değişen işlenmemiş gıda fiyatları, Yurt dışı şartlara ve kararlara bağlı olan enerji fiyatları, üzerinde yüksek vergi yükü olan tütün ve alkollü içecek fiyatları ile fiyatı küresel düzeyde oluşan altındaki fiyat artışını çıkardıktan sonraki, fiyat endeksidir.

Eylül ayında yıllık çekirdek enflasyon(B) TÜFE‘den daha yüksek yüzde 67,22 oldu. Çekirdek enflasyonun yüksek olması, enflasyon direncinin de yüksek olduğunu gösterir.

Bu şartlarda; Eğer hükümet bir istikrar programı hazırlamaz ise, faizleri reel faiz seviyesine çıkarmaz ise, otokrasi devam ederse, yargı bağımsızlığı sağlanamazsa, sosyal ve siyasi güven sağlanamazsa, hiper enflasyona gideriz.

Nurettin Özdebir, bir grup iş adamı ve eğitimci ile Almanya’ya inceleme gezisindedir. İşin sırrını öğrenme peşindeler.

İşte anlattıkları:

“ASO teknik kolejine öğrenci alırken 4 saat süren beceri testinden geçiriyoruz. Beceri testi Almanya’da 3-4 saat sürer. Bizdeki de 4 saat sürüyor. Kaymakamın oğlu, Vali’nin kızı gelmeye başladı kurslarımıza. Sınavı duyan seçkin kimseler, gelir düzeyi yüksek aileler de çocuklarının yeteneklerini öğrenmek için teste gönderiyorlar.

Hocalarımız Almanya’da mesleki eğitime yönlendirme konusunda yapılan testler hakkında eğitim aldılar. 30 bin kişiyi testten geçirdik. Çıkan kabiliyeti bilgisayar değerlendiriyor. Bu sınavı OSEP öğrencileri için Erkunt Eğitim Merkezinde yapıyoruz. Branşımıza uygun olanların ön kaydını yapıyoruz. Branşımıza uygun olmayanlar için ailelerine tavsiyede bulunuyoruz.. Senin çocuğun şoför olur, ahçı olur vs.

Mahmut Özer Bakanımıza, Bakan yardımcısı iken anlattık. Okullarımızı gezdirdik. Sunum yaptık. Almanya’dan mesleğe yönlendirme konusundaki programın satın alınıp uygulanmasını istedik ama bakanlık lisans ücreti ödemek istemedi. KTÜ’ye bu testin yerli millî versiyonunu hazırlama görevi verdiler. Neticeyi bilmiyoruz.

Almanya mesleki eğitimde neden başarılı?

ASO Teknik kolejini Passau Endüstri Meslek Lisesi ile kardeş okul yaptık. Son sınıfta öğrencileri 20 gün gönderdik. Onlardan da geldi. Yemek verdik. Mesleki eğitimi inceledik.

Almanya’da liseyi bitiren meslek lisesine gidecekse tekrar birinci sınıftan başlatıyorlar. Başarısı düşük olan öğrenciler, tezgâhtarlığa yönlendiriliyor.

*

Almanya’daki inceleme sırasında öğrencilere soru soru sorabilir miyiz dedim.

İki öğrenciyi kürsüye çıkardılar. Kısa zaman sonra diplomalarını alacaklarmış. Bu öğrencileri “Almanya için üretecekler” diye takdim ettiler.

Sorduk.

-Niye mesleki eğitimi seçtiniz?

-Orta sonda annemi babamı çağırmışlar, Çocuğunuzu mesleki eğitime gönderin demişler. Ben de kabul ettim.

2. çocuk...

-Annemi babamı çağırmışlar.

-Öğretmenlerin böyle diyor ne dersin? dediler.

-Matematiği çok sevdiğim için mesleki eğitimi seçtim.”

Mesleki teknik eğitim veren bir başka okula geçtik. İki başarılı öğrenci kürsüye çıkarıldı. Sorduk.

-Kariyer hedefiniz ne?

1. Çocuk: Mezun olunca üniversite cebimde. Ama gitmeyeceğim. 2 yıllık meslek yüksek okuluna gideceğim. 2 yıl çalışıp para biriktireceğim, tekniker olacağım. Nasıl çalışıldığını, nasıl adam çalıştırıldığını öğreneceğim.

2. Çocuk : 2 yıl meslek yüksek okuluna, 2 yıl tekniker okuluna sonra üniversiteye gideceğim dedi.

“Arkadaşların 4 yıl önce bitirecekler.” denilince verdiği cevaba dikkat ediniz:

- Ben mühendis olacağım demedim. İyi mühendis olacağım dedim.

*

Nurettin Özdebir mesleki teknik eğitime kendisini öylesine adamış ki... Bir solukta anlattı bunları.

“Başarı detaylarda gizlidir” derler. Görülüyor ki bizdeki gibi “Diplomamı alayım, işe girerim, maaşım şu kadar olur” hesabı değil çok iyi mühendis olma, çok iyi iş yapma, adam nasıl çalıştırılır öğrenme düşüncesi var. Böylesi, öğretmeni can kulağı ile dinler. Stajda işin inceliklerini öğrenmek için çalışır.

Darısı başımıza...

Ramzan Bakkal - 27.09.2023

Şimşek ve Erkan’ın göreve gelmesiyle, seçim sonrasında Haziran’da yüzde 15’e yükselmiş, kademeli artışlar yapılacağı belirtilmişti. Şimdi yüzde 30 oldu.

Erdoğan tarafından “mandacı iktisatçılar” olarak suçlanan gerçek iktisatçılar bu faiz artısından memnun! Hatta “tebrik ederim” şeklindeki açıklamalarını haberlerde görmüşsünüzdür. Yetersiz bulanlar da var.

İşin iktisadî yönünü iktisatçılara bırakarak ben iki mesele üzerinde durmak istiyorum. Biri zihniyet meselesi, öbürü siyaset tarzı.

KUTSALLIK ZIRHI

Cumhurbaşkanı’nın sözü hafızalardadır:

“Faizle mücadelemi sonuna kadar sürdüreceğim ve enflasyonla mücadelemi de sürdüreceğim. Şunu bir defa bilmemiz lâzım: Bu konuda nass ortada. Nass ortada olduğuna göre, sana bana ne oluyor?” (17 Kasım 2021)

Demek ki bir konuda “nass var” ise artık düşünecek bir taraf yok! “Nass var” ise farklı yorumlar, sorun hakkında değişik çözümler aramak doğru değil… mi???

Erdoğan bu şekilde İslam’a referans yapmakla kendi politikalarına bir tür ‘kutsal’ dokunulmazlık zırhı geçiriyor. “Şam’da namaz kılmak” da böyleydi…

Faiz konusunda ortodoks iktisatçıları “mandacı iktisatçılar, işbirlikçiler” diye suçladı.

Merkez Bankası’nın değerli başkanlarından Erdem Başçı, kıpırdayan enflasyonu frenlemek için ufak bir faiz artışı yaptığında Erdoğan “yüksek faiz vatanı satmaktır” diye vicdanların kabul edemeyeceği bir suçlamada bulunmuştu. (28 Şubat 2015)

Farklı düşünceler tezler, teoriler, öneriler “nass var” veya “vatana ihanet, dış güçler” diye damgalanırsa, bilimsel zihniyetin gelişmesi mümkün olur mu?

Sorulara çözümler getirmek mümkün olur mu?

NASS VAR AMA

Elbette faiz konusunda nas var. İnanan hiç kimse bunu hafife alamaz. Fakat şu soruya sormak da “aklın gereği”dir: Adına faiz denilen her şey nassın yasakladığı “riba” türünde bir işlem mi?

Nitekim İslam tarihinde de “Nass ortada olduğuna göre, sana bana ne oluyor” diye kestirip atılamamıştı…

Kanuni Süleyman zamanında İmam Birgivi ve Şeyhülislam Çivizade “nass var” diyerek, para vakıflarının faizle kredi vermesini yasaklatmışlardı. Fakat para vakıfları çökmüş, finans kaynakları kuruyan esnaf ve sosyal hizmetler krize düşmüştü.

Kanuni, Şeyhülislamlığa Ebussuud Efendi’yi getirdi, yeni şeyhülislam para vakıflarının yüzde 12’ye kadar faizle kredi verebileceğine dair fetva yazdı.

Yavuz’un Şeyhülislamı Kemalpaşazade de her faizi değil “bu faizi” caiz görmüştü, onların da dayandığı klasik çağ fetvaları vardı tabii.

Görülüyor ki, “nass var” diye kestirip atmak tarihte bile mümkün olmamıştı. “Sana bana”, en çok da fıkıhçılara çok iş düşüyor: “Rasyonel zemin”de araştırma ve tartışma.

‘PARA POLİTİKASI’

Modern ekonominin ortaya çıkardığı bir soru daha var: Nassın yasakladığı faizle “devletin para politikası faiz” aynı mı?

İşte ABD, yüzde 9’a çıkmış enflasyonu FED’in faiz artışlarıyla % 3.5’e indirdi, 2’nin altına indirmek için de sıkılaştırmaya devam ediyorlar.

Bizde Erdoğan 2014’ten beri “emirle faiz indirtme” politikasını sürdürdü. Yüksek Faizin “vatana ihanet olduğunu” söyleyerek Merkez Bankasına ağır baskılar yaptı. CB sisteminde Banka’nın bağımsızlığı kaldırıldı, politika faizini emirle yüzde 8.5’e indirtti… Ülkeye faturası çok ağır oldu, kaynaklar tüketildi…

Nihayet, seçimlerden sonra, 2023 Haziran’da, on yıllık yanlış bırakıldı. İşte Faiz yüzde 30’a çıktı. Erdoğan artık “vatana ihanet” demiyor. “Nass var” da demiyor. Aksine Amerika’daki konuşmasında “OVP’den taviz vermeyeceğiz” diyor. Faizin yükseltilmesine destek veriyor yani.

Erdoğan’ın çıkıp millete niye “nass” diye faiz indirttiğini şimdi niye faizin yükselmesini desteklediğini anlatması gerekmiyor mu?

İslami camianın bu meseleyi kendi içinde tartışması gerekmiyor mu?

İşte, temeldeki sorunumuz, dört asırlık sorunumuz bu: Ezberlerimizi tartışamamak!..

Kuran Araştırmaları Merkezi KURAMER’in yayınladığı “Geçmişten Bugüne Müslüman Toplumlarda Para ve Faiz” adlı fevkalade değerli kitabı okuyorum, bitirdiğimde yazacağım.

Destici, çalışanların maaşlarında da düzensizlik olduğunu ifade ederek, ”Biliyorsunuz son yıllarda bu maaşlarla, ücretlerde de bir düzensizlik meydana geldi. Ölçü bozuldu, ayar bozuldu. Bir bakıyorsunuz çok yüksek, bir bakıyorsun birisi çok aşağıda.” diye konuştu. Açıklama şöyle;

‘ATLA DEVE DEĞİL Kİ, ZAMMI VERECEKSİN’’

”Bunu aylardır söylüyorum. Sizin yaptığınız hatanın bedelini emekli ödeyemez. Onun için ocak ayına yönelik çalışmalar olduğu dile getiriliyor. Bu hani Anadolu’da bir laf var, ‘Atla deve değil’ ki, yapılan maaş zammı, kök maaşa değil, eline geçeni yapılmıştır diyeceksin, zammını vereceksin. Bu kadar basit. Neyin çalışması? Ha kademeli bir artış çalışması yapabilirsin. Ama şu yüzde 25’lik zammı hemen, meclis açılır açılmaz ilk kanun teklifi olmalı ve bu emeklilerin mağduriyeti ortadan kaldırılmalıdır.” diye konuştu.

Kaynak: Ajanslar/ Sözcü

SUUDİ ARABİSTAN

BRICS’e davet edilen 6 ülke arasında en dikkati çekenlerden biri dünyanın en büyük petrol ihracatçısı Suudi Arabistan oldu. Günlük yaklaşık 10 milyon varil ham petrol üreten Suudi Arabistan, bunun 7 milyon varilini ihraç ediyor. Suudi Arabistan Genel İstatistik İdaresi’nin şubatta yayımladığı verilere göre, 2022’de petrol ihracatından 326 milyar dolar gelir elde eden Riyad yönetimi, en çok petrol satışını Çin, Japonya, Güney Kore ve Hindistan gibi Asya ülkelerine yapıyor. Bölgesel ve uluslararası basına konuşan uzmanlar, son zamanlarda Çin ve Rusya’yla yakınlaşma adımları atan Riyad yönetiminin, BRICS’e katılmasıyla ekonomisini çeşitlendirme hedeflerini yakalayabileceğine işaret ediyor. Suudi Arabistan’ın “El-İktisadiye” gazetesinin haberine göre, ülkenin 2022 gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYİH) toplam değeri ilk defa 4,16 trilyon riyale (1,11 trilyon dolar) ulaştı. Suudi Arabistan Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı 2023 yılı bütçesinde ise GSYİH’nin toplam değeri 4,247 trilyon riyal (1,133 trilyon dolar) olarak belirlendi. Açıklanan 2022 verilerine dayalı olarak Suudi Arabistan’ın ekonomik hacmi, toplam ekonomileri 1,13 trilyon dolar olan 16 Arap ülkesinin ekonomisine denk geliyor. Gazetenin haberinde, söz konusu Arap ülkeleri de Katar, Cezayir, Kuveyt, Fas, Umman, Ürdün, Libya, Tunus, Bahreyn, Sudan, Yemen, Filistin, Moritanya, Somali, Cibuti ve Komor Adaları olarak sıralandı. Suudi Arabistan Sanayi Bakanlığı’nın Mayıs 2023’te yayımladığı verilere göre, ülkedeki sanayi yatırımlarının hacmi 1,4 trilyon riyale (yaklaşık 370 milyar dolar) ulaşırken, fabrika sayısı ise 10 bin 966’ya çıktı. Ülkedeki sanayi sektörünün sağladığı istihdam ise mayıs ayının sonu itibarıyla 734 bin 580 olarak açıklandı.

İRAN

Yaklaşık 88 milyonluk nüfusuyla bölgenin en büyük ülkelerinden biri olan İran, ülkenin Merkez Bankasının verilerine göre, 2022’de 409 milyar 500 milyon dolar GSYİH’ye sahip bulunuyor. İran Petrol Bakanlığı’nın verilerine göre İran, 160 milyar varil ham petrol ve kondensat ile yaklaşık 34 trilyon metreküp doğal gaz rezervlerine ev sahipliği yapıyor. Venezuela ve Suudi Arabistan’ın ardından Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nde (OPEC) en büyük üçüncü petrol rezervine sahip İran, dünyada da Kanada’nın ardından en büyük petrol rezervine sahip dördüncü ülke konumunda. İran, doğal gaz rezervleri açısından ise Rusya’dan sonra ikinci sırada yer alıyor. İran, devletin ekonomik faaliyetlerinin yoğun olduğu, petrol ve gaz ihracatının ekonominin performansında önemli yer tuttuğu bir yapıya sahip. Özellikle ABD’nin 2018’den itibaren başlattığı tek taraflı yaptırımlar nedeniyle ekonomik sıkıntılar yaşayan İran, petrol ve doğal gaz gibi sahip olduğu enerji ürünlerini de yine yaptırımlar nedeniyle ihraç ederken sorunlarla karşılaşıyor. Orta Doğu’nun petrol rezervlerinin yaklaşık çeyreğini elinde bulunduran İran, yaptırımlarla baş etmek adına izlediği politikaların bir parçası olarak son yıllarda özellikle Çin’e indirimli petrol satarak ekonomisini ayakta tutmaya çalıştı. Bununla birlikte İran yaptırımlara karşı, “direniş ekonomisi” adını verdiği strateji kapsamında ekonomisini petrolden uzaklaştırarak çeşitlendirme çabasına girişti ve BRICS gibi Doğu ülkeleriyle ticaretini artırdı. Dünya Bankası’nın verilerine göre, 2022’de 2,7 büyüyen İran ekonomisinin bu yıl da 2,2 büyüme göstermesi bekleniyor. Batılı olmayan güçlerle ekonomik ve siyasi bağlarını güçlendirmek isteyen İran, son yıllarda Rusya ile güvenlik ve askeri işbirliğini derinleştirirken Çin ile de ekonomik bağlarını güçlendirdi. İran, “Doğu’ya Bakış” stratejisi kapsamında haziranda BRICS’e resmi üyelik başvurusunda bulunmasının ardından üyeliğinin kabul edilmesini memnuniyetle karşıladı. Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, ülkesinin BRICS’e üye olarak kabul edilmesinin çok taraflılığı güçlendireceğini söyledi. Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ise ülkesinin BRICS’e üyeliğinin ABD’nin tek taraflılığına karşı muhalefet dahil olmak üzere topluluğun politikalarını güçlendirmeye yardımcı olacağını vurguladı. İran BRICS’e üye olarak özellikle ABD’nin tek taraflı yaptırımlarını aşabilmek ve üye ülkelerle ulusal para birimleriyle ticaret yapabilmeyi hedefliyor.

BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) verilerine göre dünyada en çok rezerve sahip 6. ülke konumunda olan BAE, BRICS’e kabul edilen bir diğer ülke oldu. “Vizyon 2021” kalkınma planı doğrultusunda ülkede petrol dışı sektörlerden elde edilen gelirleri artırmayı başlıca hedefleri arasına alan BAE, güçlü ekonomisiyle de dikkati çekiyor. BAE, kişi başına düşen gelir ve kişi başına enerji tüketimi gibi bazı ekonomik verilere göre, Körfez ülkeleri arasında Suudi Arabistan’dan sonra ikinci sırada geliyor. BAE resmi ajansı WAM’ın 25 Haziran 2023’te Ekonomi Bakanı Abdullah bin Tavk el-Merri’ye dayandırdığı habere göre, ülkenin 2022 reel GSYİH’si yüzde 7,9’luk bir büyüme gerçekleştirerek uzmanların beklentilerini de aştı ve 1,62 trilyon dirheme (yaklaşık 441 milyar dolar) ulaştı. Federal Rekabet Edebilirlik ve İstatistik Merkezi tarafından yayımlanan rapora da yer verilen habere göre, 2022 GSYİH’sindeki artışa petrol dışı ürünlerin katkısı da büyük oldu. Burada en büyük payı 2021’e göre yüzde 20,2’lik artışla ulaştırma ve depolama hizmetleri aldı. İmalat sanayi de 2021 yılına göre yüzde 8,7 büyüme kaydederek GSYİH’de 179 milyar dirhemlik katma değer elde etti. WAM’ın 24 Ağustos tarihli haberinde BAE’nin, BRICS’e kabul edilmesinin hem bu grupla hem diğer dünya ülkeleriyle ilişkilerde yeni ufuklar açacağına vurgu yapıldı. BM verilerine göre dünya nüfusunun yüzde 42’sini, Dünya Bankası’nın verilerine göre de dünyadaki GSYİH’nin yüzde 23’ünü oluşturan bu gruba üye olunmasıyla küresel pazarlarda BAE için yeni ortaklık imkanları oluşacağı kaydedildi. Maliye Bakanı Maktum bin Muhammed bin Raşid Al Maktum ise BAE Maliye Bakanlığının Facebook sayfasından yaptığı açıklamada, BAE’nin BRICS’e katılımının, çok taraflı uluslararası ortaklıkların güçlendirilmesine ve yenilikçi stratejiler yoluyla ekonomik refahın desteklenmesine katkıda bulunacağını ifade etti.

MISIR

Orta Doğu ve Kuzey Afrika’nın kesişim noktasında bulunan Mısır, 476 milyar 747 milyon dolar GSYİH değeriyle bölgesinin en büyük ekonomileri arasında yer alıyor. Yaklaşık 1 milyon 100 kilometrekare yüzölçümü ve 110 milyonu aşkın nüfusa sahip Mısır, bu anlamda da bölgesinin önde gelen ülkeleri arasında yer alıyor. Mısır, Akdeniz’den Kızıldeniz’e geçişi sağlayan Süveyş Kanalı ülkeye ciddi anlamda stratejik değer katıyor. Kamu sektörünün finansal ve işgücü bakımından büyüklüğüyle dikkati çeken ülkede, devlet destekli büyük projeler son yıllarda ekonomik anlamda öne çıkan gelişmeler arasında. Geçen yıl ekonomisi yüzde 6,6 oranında büyüyen Mısır’da yurt dışı çalışanların gelirleri GSYİH’ye yüzde 6,8 katkı sağlıyor.

Osmanlı tahtında Sultan 2. Mahmut oturuyor.

Osmanlı-Rus savaşı sürüyor.

Osmanlı ordusunun Tuna garnizonlarında ekmek yok! Çünkü ekmeği yapacak un yok, buğday yok!

Osmanlı, ünlü Yahudi banker Rothschild’e başvurur.

Rothschild, gerekli buğdayı satın alıp Osmanlı’ya verir.

Osmanlı devleti, aldığı buğdayın ancak yarı parasını ödeyebilir.

Yıl: 1834

Osmanlı tahtında Sultan 2. Mahmut oturmaktadır.

Yunanlar Osmanlı’ya başkaldırmış, savaşmış ve bağımsızlıklarını kazanmışlardır.

Ayrıca, Osmanlı devletinin Yunanlara tazminat ödemesi karalaştırılmıştır.

Osmanlı’nın tazminat ödeyecek parası yoktur, hazine boştur.

Osmanlı yine banker Rothschild’e başvurur.

Rothschild’in bir temsilcisi İstanbul’a gelir, sözü edilen parayı öder, Osmanlı’ya borç yazılır.

Yıl: 1853–1856

Osmanlı tahtında Sultan Abdülmecit oturmaktadır.

Kırım Savaşı sürmektedir.

Osmanlı ordusunun silaha ve mühimmata ihtiyacı vardır, ama bunları alacak parası yoktur.

Osmanlı, yine banker Rothschild’e başvurur.

Rothschild aracı olur, Osmanlı’ya 10 milyon 514 bin 976 kuruş borç verip 40 bin tüfek, 2 bin şişhane, 10 milyon fişek ve 50 milyon kapsül alınır.

Yıl: 1855

Osmanlı tahtında Sultan Abdülmecit oturmaktadır.

Zaten kasasında parası olmayan Osmanlı’nın, Kırım Savaşı sırasında masrafları çok artmıştır.

Çok acele ve çok büyük paraya ihtiyacı vardır.

Osmanlı yine banker Rothschild’a başvurur.

Osmanlı, istediği borç karşılığı Mısır vergisi, İzmir ve Şam gümrüklerinin gelirlerini teminat olarak gösterir, yani ipotek ettirir.

Rothschild bu teminatlarla yetinmez. Çünkü Osmanlı devleti, aldığı buğdaydan kaynaklanan borcun yarısını hâlâ ödememiştir.

İşte bu nedenle Rothschild; İngiltere ve Fransa’nın kefil olması koşuluyla Osmanlı’ya borç vermeyi kabul eder.

Osmanlı devletine 5 milyon Sterlin borç verir.

Yıl: 1891

Osmanlı tahtında Sultan 2. Abdülhamit oturmaktadır.

Hazinede para yoktur.

Bir kez daha banker Rothschild’e başvurulur.

Rothschild; yüzde 4 faizle, ödeme süresi 60 yıl olan, 6 milyon 316 bin 920 Sterlin borç verir.

Yıl: 1894

Osmanlı tahtında Sultan 2. Abdülhamit oturmaktadır.

Hazine tam takırdır.

Borç için yine banker Rorhschild’e başvurulur.

Rorhschild, yüzde 3,5 faizle 8 milyon 212 bin 340 Sterlin borç verir.

Borcun geri ödeme süresi 61 yıldır.

Osmanlı bu borcu yıllık 330 bin Sterlin taksitlerle ödemek üzere borç senetleri imzalar.

Tarih: 1 Kasım 1922

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Osmanlı saltanatına son verdi,

Tarih: 17 Kasım 1922

Son Osmanlı Padişahı Vahdettin, bir İngiliz savaş gemisiyle İstanbul’dan kaçtı.

Tarih: 24 Temmuz 1923

Lozan Antlaşması imzalandı.

Genç Türk devleti, Osmanlı devletinin borçlarını yüklendi.

Bu borçlar arasında banker Rorhschild’den alınmış borçlar da vardı.

Lozan Antlaşması’nın ilgili hükümleri gereğince, banker Rorhschild’den alınmış olan borçlar Rothschild Ailesi’ne ödendi.

Değerli Dostlar,

Kamu maliyesi uzmanı Dr. Mahfi Eğilmez, Osmanlı’nın borçlarını hesapladı. 2013 yılının kurlarına göre, Osmanlı devletinin toplam borcu 500 MİLYAR DOLAR tutuyordu.

Bu borcu, büyük devrimci Atatürk’ün önderliğinde “Yeniden Doğan” Türk milleti ödedi.

Değerli Dostlar,

Bu yazının kısa özeti şudur:

Yıkılıp giden Osmanlı’nın 500 MİLYAR DOLAR borcunu, Osmanlı’nın aşağıladığı Türk halkı ödedi.

Bu gerçeği, Osmanlı palavralarıyla kandırılmak istenen halkımız, özellikle de gençlerimiz hiç akıllarından çıkarmamalıdırlar.

Ezber bozan tarih!...

-alıntı-

2-Ülkede yaşayan her fer bilmeli ki, verdiği vergi son kuruşuna kadar denetleniyordur.

3-Ekonominin olmazsa olama üçayağı olan a-üretim, b-dağıtım c-tüketim arasında maksimum verim ve uyum sağlanmalıdır.

4-Devletin tepesinden en alt basamağa kadar her kurum ve şahıslar; âmâsız, fakatsız mutlak tasarrufa girmeli ve bu asla sözde kalmamalı.

5-Ülkede yetişmiş değerli ekonomistlerin fikri görüşüne bakılmaksızın enflasyonu yenme işinde göreve çağrılmalı hatta görev verilmelidir.

6-İhracat teşvik edilmeli, üretilenler kalitelileştirilerek dünya pazarlarına gönderilerek döviz girdisi sağlanmalıdır.

7-İthalat mutlaka ihtiyaca yönelik olmalı, zaruri olan ürünlerin ithalatının kısıtlanması böylece dış ticarette dengelerin sağlanması şarttır.

8-Kaçak yollardan adı sanı ve memleketi nereli olursa olsun derhal yurt dışına çıkarılmaları sağlanmalıdır.

9-Lüks ve israftan özellikle devletin kurumları kaçınmalı her türlü harcamalar minimize hale getirilmelidir.

10-Kamuda çalışanların yeri ve ünvanlı ne olursa olsun tek bir ücret almalıdır. Birden çok yerden maaş almaya mutlaka son verilmelidir.

11-Döviz karşılığı yaptırılan yol, köprü, hava alanı ve hastaneler in ödemeleri kesinlikle Türk Lirasına çevrilmeli ve bunlarla yapılan sözleşmeler kamuoyu bilgisine sunulmalıdır.

12- Devlet hukuk çerçevesinde kalarak piyasayı mutlaka denetlemeli, her türlü keyfi uygulamaya son verilmelidir.

13-Kamuda araç saltanatı en alt düzeye indirilerek kiralık makam aracına son verilmelidir.

Sonuç olarak toplumda mutlak manada hak ve adalet duygusu oluşturularak enflasyon canavarı yenilerek mutlu bir Türkiye hedefine doğru emin adımlarla toplum yürümelidir.

Bunlar acil olarak yapılmaz ise toplumsal huzursuzluklar artarak gider…..!

Abdurrahman Zeynal

1 ABD Doları 27 Türk Lirası’na dayandı. Böyle olunca TL de değersizleştikçe değersizleşiyor.

Enflasyon ve dolar kuruna karşı ayakta durabilmeye çalışan bir inşaat işçisinin sokak röportajındaki sözleri viral oldu.

İnşaat işçisinin 50 profesörden 40 milletvekilinden daha iyi konuştuğu yorumları da yapıldı.

İnşaat işçisi videoda şunları söylüyor:

Bu ülkede zam gelmeyen bir şey var mı. Ona da şaşıralım artık şaşırmıyoruz.

-Alıştınız mı?

Alıştım evet. Bu tür olaylara insanların kitlesel bir şekilde karşılık verdiğinde devletten karşılık alabiliyor tek başına hiçbir şey fayda yapamazsınız ki.

-Ekonominin gidişatını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Kimine göre bugün Lozan bitti uçacağız kaçacağız.

-Enerji kaynakları çıkartılacaktı?

O gizli maddeleri okuyanların hepsinden bekliyorum artık nasıl okudular bilmiyorum ama onlara kalsa bugün bizim topraklardan petrol fışkırması gerekiyor.

-2024'de ertelendi?

Şimdi siyasal islamcıların yalanları bitmez Siyasal İslam 20 senedir ümmetçi bir oluşturdular. Her şeyin Allah'tan geldiğine inanan bir millete hiçbir şey anlatamazsınız

Onlar saraylarda yaşasın biz açlıktan ölsek Allah'tan geldiğine inandığın için şükrettiği için problem olmaz. Siyasal İslamla kazanma şansımız 0. Cehalet bu ülkede hep vardı yüzyıllardır vardı ama hiç bu kadar özgüvenli örgütlü olmamıştı maalesef. Biz şu an cehaletin örgütü güvenli haliyle karşı karşıyayız. Dolayısıyla Bu ülkenin kurtuluşu inanın bana yok insanlar iyimser olmaya çalışıyor ama yok ülkenin kurtuluşu yok. Muhalefette beter iktidar da beter. Böyle bir durumda hatta tam da istedikleri halkı yarattılar.

- Kılıçdaroğlu seçilmiş olsaydı?

Bir enkaz devralacaktı düzeltme şansı yoktu elinde sihirli bir değnek yok ülkenin kaynakları boşaltıldı, fabrikaları satıldı, kıyılarımız limanlarımız satıldı.

-Trabzonspor'un satılacağı söyleniyor?

Normal, Trabzon'un satmasa bile iyi sadece Trabzonspor'la kalsalar iyi, komple atabilir ama biz buna halk olarak... eskiden bu ülkede demokrasi az da olsa vardı insanlar çıkıp hükümet istifa diye bağırabilirdi insanların itiraz şansaları elinden alındı halk da bunu kabullendi ve sindirdi. Hep birlikte olamadığımız zaman bizi ne kadar ciddiye alabilir ki ben burada ne kadar hükümet istifa diyeyim ne değiştirebilirim ki bizim bir şekilde bunlara karşı birlik olmamız gerekiyor. Bunun içinde halkın bilinçlenmesi gerekiyor. Bunlar zaten şimdi boşaltarak eğitim sistemini tam söyledikleriniz oraya getirerek cahil bir halk getirdiler. 20 senedir bunu yaptılar ümmetçi bir halk yetişirdiler her şeyin Allah'tan geldiğine inanan bir halk yetiştirdiler her şeyi şükür diyen bir halk yetiştirdiler arada olan bize oluyor ülke için üzülüyorum

-Siz ne yapmayı düşünüyorsunuz burada bir hayaliniz var mı?

Burada bir hayalim yok zaten en büyük sorun da bu hayallerimizi çaldılar Ben bir inşaat işçisiyim inşaatta çalışarak geçinmeye çalışıyorum Şu an için geçinmek çok zor ve bugünün iyi olduğunu düşünüyorum Yarın çok daha kötü olacak ve bunu biliyorum öngörebiliyor insanlar umudumuzu çaldı hayallerimizi çaldılar. Biz eskiden hem inşatta çalışıyorduk hem de akşam başımızı yastıklarımıza koyduğumuzda bir ev hayali kurabiliyor bir araba hayali kurabiliyordu. Ama artık yok düşünün ki bu ülkede gençlerin hayallerini çaldılar ama kimsede tık yok. Bunlar kalabilir devlet esas olandır iktidar geçicidir. Futbol takımı tutar gibi siyasi takım tutulmaz bu ülkenin en büyük asıl sorunu da bu. Biz halk olarak tepki göstermediğimiz sürece birileri saraylarda yaşar Biz de ay sonunu kara kara düşünürüz bizim en büyük problemimiz var saplantılı ideolojik düşüncelerden kurtulmak. Atatürk'ün yoluna dönmeli bilimle evrensel bir eğitim sistemini bilimsel bir eğitim sistemi ile tutulmalıdır.

Yatırdığı tarihteki kur 21 TL’idi. Banka yıllık %35 faiz veriyordu. Faiz oranına göre 3 ay sonunda 872.000-TL faiz alacaktı. 

Bugün 18 temmuzda bankaya gittiğinde Euro’nun 30-TL olduğunu , 3 aylık faiz kazancının 872.000-TL  ve 4.285.000-TL kurdan kaynaklanan fark kazancının olduğunu öğrendi. 

872.000 TL faizi bankadan aldı, 4.285.000 TL yi devlet hazinesinden aldı. 15.157.000 TL yi alarak bankadan çıktı. Şöyle bir etrafına baktı , Mercedes’ine bindi, açtı müziği, “yaparsa Ak Parti yapar” dedi. 

3 ayda 10 milyonu 15 milyon yapan hükümete teşekkür etti. 

Hazine bakanlığı da 4.285.000 TL kur farkını nasıl ödesin ? bu vatandaş gibi yüz binlerce var. 

Benzine ,mazota, KDV ye bir zam yapayım öyle öderiz dedi. 

Bu hikaye bitti.  İbret alınması dileğiyle…

Alıntı

RAHİP BRUNSON KRİZİ DOLARI 7 LİRAYA ÇIKARTTI

ABD’li rahip Brunson’ın casusluk suçlaması ile tutuklanması sonrası Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerde büyük gerilim yaşanmıştı. Dönemim ABD Başkanı Trump ve Başkan Yardımcısı Mike Pence, Brunson’ın serbest bırakılmaması durumunda Türkiye’ye sert ekonomik yaptırımlar uygulanacağını duyurmuştu. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise Brunson’ın serbest bırakılmayacağını söylemişti. Dolar kuru, krizin çıktığı ilk 1 haftada 7 liraya kadar yükselmişti.

Tarihler 2018 yılının ekim ayını gösterdiğinde ise Rahip Brunson serbest bırakıldı ve ülkesine döndü. Brunson’ın serbest kalması sonrası dolar 5 liraya kadar düştü. O dönem yaklaşık 6 ay boyunca 5.2 ila 5.6 TL'den işlem gördü.

ERDOĞAN “NAS” DEDİ DOLAR 20 LİRAYI GÖRDÜ

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ısrarlı ‘düşük faiz’ politikası Türkiye’yi 21 ay boyunca yüksek dolar kuru ile baş başa bıraktı. Erdoğan’ın ‘Nas’ olarak tanımladığı politika nedeniyle faizler yüzde 8,5 seviyesine kadar düşmüştü. Erdoğan’ın 2012 yılında söylediği Bir Müslüman olarak naslar neyi gerektiriyorsa onu yapmaya devam edeceğim. Hüküm bu” sözleri sonrası dolar kuru 17 liraya kadar yükseldi.

Merkez Bankası’nın her faiz artışında yükselen dolar kuru 20 liranın üzerine çıktı. Erdoğan, 14 Mayıs seçimleri öncesinde ise "Ben olduğum sürece faiz artmayacak" demişti.

Öte yandan bazı uzmanlar Rahip Brunson ve ‘Nas’ krizleri ile dolar kurunun bilerek yükseltildiğini düşünüyordu.

ERDOĞAN’IN ‘NAS’I SEÇİM SONRASI BİTTİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ısrarlı düşük faiz politikası seçim sonrası sonra erdi. Hazine ve Maliye Bakanlığına Mehmet Şimşek’in gelmesi sonrası Merkez Bankası ilk kararında faizi yüzde 15’e çekti. Merkez Bankası son toplantıda ise faizi yüzde 17,5’e yükseltti. Faiz kararları piyasa beklentilerinin altında kalırken dolar kuru ise 26 liranın üzerine çıkarken euro ise tarihinde ilk kez 30 lirayı gördü.

DOLAR FIRLADI ZAM FURYASI BAŞLADI

Dolar kurunun 26 lirayı aşması sonrası AKP iktidarı büyük bir zam furyası başlattı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın imzaladığı kararlar ile başta benzin ve doğalgaz olmak üzere çok sayıda kalemde ÖTV ve KDV arttı. Ayrıca Meclis’te kabul edilen torba yasa ile ek vergiler getirildi.

BENZİN ZAMMINI SAVUNAN ERDOĞAN “AVRUPA’NIN EN UCUZ BENZİNLERİNDEN BİRİNİ KULLANIYORUZ” DEDİ

Benzin fiyatının 34 lirayı geçmesi sonrası vatandaşlardan sert tepkiler geldi. Ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan benzine yapılan ÖTV zammını savunarak çarpıcı sözler söyledi. Erdoğan, Körfez ziyareti sonrası uçakta gazetecilere yaptığı açıklamada Türkiye’nin Avrupa’da en ucuz benzini kullanan ülkelerden biri olduğunu savundu. Erdoğan’ın bu sözleri Türkiye’nin Avrupa’da en pahalı benzini kullanan ülkelerden biri olduğu gerçeğini değiştirmedi.

Yeniçağ Özel / Serkan Talan

Akaryakıta peş peşe gelen zamlar nedeniyle uçak biletlerine yüzde 44 oranında zam geldi. İç hatlardaki tek yön uçuşlarda uygulanan 'tavan fiyat' bin 150 TL'den yaklaşık yüzde 44 zamla bin 650 TL'ye yükseltildi. Tavan fiyatın yükselmesinin ardından havayolu şirketleri çeşitli noktalara bin 650 TL'ye bilet satışına başladı.

'BAŞKA ÇAREMİZ KALMADI'

Havada artış şehir içi ulaşıma da yansımaya başladı. İlk zam haberini Ankara Büyükşehir Belediyesi duyurdu. Şehirde toplu ulaşıma yüzde 57 oranında zam yapıldı. EGO Genel Müdürlüğü alınan zam kararını "Başka çaremiz kalmadı" diyerek duyurdu. Alınan zam kararının ardından daha önce 9.5 TL olan tam bilet 15 TL'ye, 4 TL olan indirimli bilet ise 7.5 TL'ye yükseldi. Karar 24 Temmuz 2023 Pazartesi tarihi itibariyle uygulanmaya başlanacak.

ANTALYA'DA ULAŞIM ZAMMI

Ankara'nın ardından Antalya'da toplu ulaşıma yüzde 56 zam kararı alındı. Büyükşehir Belediyesince alınan kararla 9 TL 60 kuruş olan tam ücret 15 liraya, 4 lira olan öğrenci ücreti 6,5 liraya, 8 lira 40 kuruş olan indirimli ücret ise 14 liraya yükseldi.

Yeni tarife bugünden itibaren uygulamaya konulurken alınan kararı değerlendiren Antalya Otobüsçüler Esnaf Odası Başkanı Yasin Arslan, "UKOME toplantısı bitti. Yarın sabah uygulanacak. Biz 17 TL talep ettik. Son zamlarla birlikte bizim de maliyetlerimiz çok arttı. Büyükşehir Belediye Başkanımız Muhittin Böcek'e teşekkür ederiz. Biz şartları sonuna kadar zorlayarak vatandaşımızı taşımaya devam edeceğiz. Onları mağdur etmeyeceğiz" dedi.

ESKİŞEHİR'DE YÜZDE 60'A YAKIN ZAM

Hemen ardından bir zam haberi de Eskişehir'den geldi. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin (UKOME) toplantısından minibüs, dolmuş ile tramvay ve otobüslerde kullanılan eskartlar için zam kararı çıktı. 7,5 lira olan olan tramvay ve otobüs ücretleri zamlanarak 12 lira oldu. Yine 7,5 lira olan dolmuş ve minibüs ücretleri de 13 liraya çıktı. Yeni tarife 24 Temmuz'dan itibaren geçerli olacak.

KAYSERİ DE ZAMDAN NASİBİNİ ALDI

Bugün ise Kayseri'de toplu taşımaya zam geldiği duyuruldu. UKAME’den yapılan açıklamada, artan maliyetlere dikkat çekildi. Açıklamada, “Toplu ulaşımın ana gider kalemleri olan akaryakıt, işçilik, bakım, yedek parça giderlerinde oluşan fiyat artışları sebebiyle tarife güncellemesi yapmanın toplu ulaşımın sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi için gerekli olduğu” ifadelerine yer verildi.

Zammın ardından tam bilet 11,50 TL, indirimli bilet 6,25 TL oldu. Düzenleme ile birlikte aylık abonman 490 TL, indirimli abonman kartı ise 175 TL olarak belirlendi.

SIRADA AYDIN, GAZİANTEP VE İSTANBUL VAR

Zam haberleri peş peşe gelmeye devam ederken Aydın, Gaziantep ve İstanbul'da da yakın zamanda ulaşım zammı yapılması bekleniyor.

Yerel haber sitesi Aydın Hedef'den Duygu Pehlivan'ın haberine göre, Efeler Şehiriçi Özel Halk Otobüsleri Kooperatifi Başkanı Okan Yalçın, son olarak 19 Haziran’da zam yapılan şehiriçi otobüslerine yeniden yüzde 50 zam gelmesi için talepte bulundu.

BİR AY İÇİNDE İKİNCİ ZAM

Maliyetlerdeki artıştan dolayı yaklaşık 1 ay içerisinde yeniden zam istenmek zorunda kalındığını ifade eden Yalçın, şoförlerden gelen talepler neticesinde Aydın Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi’ne zam yapılması için başvuruda bulunulduğunu belirtti.

Telgraf.online'dan Mihran Temiz'in haberinde ise Gaziantep'te 6 Temmuz itibariyle yüzde 41 ile 43 arasında artan toplu taşıma ücretlerine bir zam daha geliyor. Akaryakıta gelen rekor zamlar sonrası halk otobüsü ve dolmuş sahipleri yeni bir artış istiyor. Tam kartın 12-13.5 TL’ye yükseltilmesi bekleniyor.

Dün İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu ise ÖTV ve KDV'deki artışa işaret ederek, İstanbul'da toplu taşıma fiyatlarında zam olabileceği sinyalini vermişti.

Bazı Mallara Uygulanan Özel Tüketim Vergisi Tutarlarının Yeniden Belirlenmesi Hakkında Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Böylelikle, 95 oktan kurşunsuz benzinin litre fiyatı üzerinden alınan ÖTV tutarı toplamda 7,52 lira, 98 oktan kurşunsuz benzininin özel tüketim vergisi ise litre başına 7,99 lira olacak.

Motorinin litresi üzerinden 7,05 lira, LPG otogazda da 5.77 lira ÖTV alınacak.

Kararla, ÖTV tutarları motorinde ve benzinde litre başına 5 lira yükseltilmiş oldu. Düzenlemeden önce benzinden litrede 2,52 TL, motorinden 2,05 TL ÖTV alınıyordu. Bu artışların pompa satış fiyatına yansımasının KDV'si ile birlikte 6 lira olması bekleniyor.

Tarihî gerçeklerin üstündeki toz perdesini kaldıran bu incelemeyi okuduktan sora, bunları eşimizle, dostumuzla, gençlerimizle paylaşmıyorsak kötüye gidişin parçası olmaktan kendimizi kurtarmamız mümkün değildir. 
Şikâyet çare değildir. Unutmayalım ki, soruna katkı sağlayanlar, çözümün parçası olamazlar. 
………….
Osmanlı Devleti’nde daha Fatih Sultan Mehmet döneminde, yani 15. Yüzyıl'da, başkent inşası faaliyetlerinin etkisiyle altın ve gümüş darlığı başlamıştı. Aynı dönemde Avrupa'nın coğrafi keşiflerinde buldukları ülkelerden gasp ederek ülkelerine getirmelerinden   sonraki altın ve gümüş bolluğunun bir sonucu olarak, dünyada olduğu gibi Osmanlı piyasalarının da “Duka”, “Real” gibi yabancı paraların istilasına uğradığı bilinmektedir. Bu sebeple Osmanlı Akçesinin değeri düşmüştür. Piyasada “kalp” paralar çoğalmıştır. Mal fiyatları yükselmiş, yani enflasyon yükselmiştir. 
Devlet, 1550'lerden sonra akçeyi sürekli küçültmek zorunda kalmıştır. Para darlığı “tefeciliğe” ve “faizciliğe” yol açmıştır. İslam şeriatı en çok yüzde 15'lik bir faize izin verirken, Osmanlı topraklarında %30 ile %60 arasında faizle borç verip zenginleşenler görülmüştür.

Bu gelişmelerin ardından Osmanlı Devleti 16. yy’da 1584 devalüasyonunu yapmıştır. Akçenin değeri %70 oranında düşürülmüştür: 
örneğin, 14. Asrın sonunda Sultan Orhan döneminde 100 dirhem gümüşten 269 akçe darp edilir/kesilirken, 16. Asrın sonunda 3. Murat döneminde 100 dirhem gümüşten 525 ilâ 950 akçe kesilmiştir. Bir başka ifadeyle, Akçeler gittikçe incelmiştir. Öyle ki, 1584 devalüasyonundan sonra 100 dirhem gümüşten 1000 akçe kesilmesi gündeme gelince, Darphane Mültezimi Ali Efendi, “Bir badem ağacı kadar ince, bir şebnem katresi kadar hafif” akçelerden söz etmiştir. 
İran ve Avusturya savaşları nedeni ile para darlığını daha da artırınca 1 akçe, 4-5 parçaya bölünerek piyasaya sürülmüş, tam anlamıyla “para pul olmuştur”. 

16. Asrın başlarında Osmanlı'da para sıkıntısı had safhaya ulaşmıştı. Öyle ki, II. Bayezid'in  illerde valilik yapan oğulları, maaşlarının azlığı sebebiyle geçim ve idare sıkıntısı çekmişlerdir. Buna karşın Rüstem Paşa, İbrahim Paşa gibi bazı devlet adamlarının rüşvet ve yolsuzlukla büyük servet edindikleri görülmüştür. 

Günümüzle kıyaslama yapıldığında tarihin tekerrür ettiğini söylemek mümkündür. Devlet, para bulabilmek için vergileri artırmıştır. İstanbul halkı emlak vergisi ödemezken, vergi yükü tamamen köylüye yıkılmıştır. Aslında köylüyü ezen sadece vergiler değil, 1585-1595 yıları arasında yükselen enflasyondur. Özellikle buğday fiyatlarındaki artış halkı derinden etkilemiş, buğdayın fiyatı Orta Anadolu'da 20 akçeden aşağı düşmemiştir. 
150 yıllık bir sürede buğday fiyatı 10 kat artmıştır. Bu o günler için paranın oldukça hızlı bir değer kaybıdır.

Asıl büyük pahalılık - bir yandan enflasyon, bir yandan Çaldıran Savaşı ve Doğu seferlerinin maliyetinin üzerine binen uzun süren kuraklık yıllarıdır. Üreten ve tarıma dayalı Ahî sanayisi kuvvetli olan Osmanlı topraklarında bu yüzden bir zorluk da 1596-1607 arasındaki “Celali Fetreti” ve “Büyük Kaçgunluk” dönemine sebep olmasıyla ortaya çıkmıştır. 

Uzun süre devam eden Avusturya ve İran savaşları sırasında meydana Celali isyanları ve eşkiyalık sebebiyle köylünün üçte ikisi köylerini terk etmiştir. 
Bunlar ya “Levent” ya da “suhte” olarak büyük şehirlere akın etmişlerdi. Büyük şehirler kahveler ve bekâr odalarıyla dolmuştu. Fuhuş, içki, eşkıyalık, cinayet şehirleri sarsarken, köylerin terk edilmesiyle tarımsal üretimde ilâve bir azalma olmuştur. Buğday üretimi azaldığı için devlet Avrupa'ya buğday satışını yasaklamıştır. Ancak kaçakçılar gizlice Avrupa'ya buğday satmayı sürdürmüşlerdir. 

Osmanlı döneminde ilk büyük kuraklık ve kıtlık 1494-1503 yılları arasında görülmüştü. 

İkinci büyük kuraklık ve kıtlık ise 1564'te görülmüş, uzun sürmüştür. 1573-1576 yılları arasında bu kıtlık daha da artmıştır. 

1603 yılında Anadolu'da tekrar buğday kıtlığı görülmeye başlamıştır. Buğdayın kilesi 90 akçeye kadar çıkmıştır. Ekmek fiyatları yükselmiş, hububat ticareti “vesikaya” bağlanmıştır. 1607 yılında İngiliz Elçisi İstanbul'da yiyeceği ekmeğin buğdayını ancak vesikayla satın alabildiğini yazıyor. 

Halk 15 yıl kolay ekmek üretememiş, bulamamış ve açlıkla pençeleşmiştir. 

Osmanlı'da son büyük kıtlık 1873-1875 arasında daha kısa süreli olarak görülmüştür. Ankara, Kırşehir, Yozgat, Çankırı ve Sivas'ta on binlerce insan açlıktan ölmüştür. 
12 Mayıs 1874 tarihinde Ankara'dan Basiret Gazetesi'ne gönderilen bir mektupta, ‘’Yirmi dört saatte bir defa arpa unundan bir bulamaç içiyoruz. Bu da bitmek üzeredir. Öküz ve diğer hayvanların tamamı telef oldu. Çocukların ‘ekmek’ diye feryatlarına tahammül etmek mümkün değildir.’’ İfadeleri yer almakta idi. 1873-1875 yılları arasında Ankara'nın Keskin kazasındaki 160-170 köydeki 52.000 kişiden 20.000 kişisi açlıktan ölmüş, 7000'i başka yerlere göç etmiştir. 

19. yy’da, Rus ve Mısır meseleleri sonucu İngilizlerle 1838 Ticaret Anlaşması  ile İngiliz kapitülasyonlarının ve misyonerliğin girişi ve ahîliğin tasfiyesi ile şehirli üretim büyük darbe yemiştir. 

II. Mahmut döneminde paranın adı ve şekli 35 defa değiştirilmiştir. 

Özetle, 16. Asırdan itibaren akçenin değer kaybı önlenememiştir. 

(En önemli iktisadi neden, bütün dünyayı bölüşen ve kapitülasyonlar halinde paylaşan Batı Avrupa’nın ülkeler arası ticareti ve ticaret yollarını kapatmasıdır. Kendisi sömürgecilik yapmayan Osmanlı, dünya ticaret yollarının emperyalistler arasında paylaşılıp kapatılmasından em büyük zararı gören Devlet olmuştur. 

Yaptıkları sömürgecilik ve soygunlar sayesinde Yabancı paralar akçe karşısında çok değer kazanmıştı. Örneğin, 1611'de 1 florin, 200 akçeye yükselmişti. 17. Asırda Osmanlı büyük bütçe açıklarıyla karşılaşmaya başlamıştır. 

1887 yılından 1911 yılına kadar, bütçe 4.2 milyar kuruş açık vermiştir. Devlet, paranın değerini düşürme yoluyla sorunu çözmek istemiştir. (Bu durumun hemen hemen bu günkü uygulama ile aynı olduğunu söylemek mümkündür.) 

1810 yılından itibaren paranın içindeki değerli maden oranı sürekli azaltılmıştır. Paranın değerinin düşürülmesi, Yeniçeri isyanlarını, fiyat artışlarını ve kalpazanlığı körüklemekten başka bir işe yaramamıştır. Devlet, Osmanlı-Rus Savaşı ve Küçük Kaynarca Antlaşması'ndan sonra 1775 yılında “Esham” yani “Hazine Bonosu” yoluyla iç borçlanmaya gitmiş, zorunlu iç borçlanma olan “İmdadiye”ye ve özel kişilere toprak satışı anlamında “Malikâne Sistemi”ne başvurmuştur. (Bu uygulamalar, birebir şimdiki uygulamaların aynısıdır. Tarih tekerrür etmektedir.)

Devlet, olağanüstü hallerde alınan vergileri kalıcı hale getirmek zorunda kalmıştır, ölen şahısların terekesinin yüzde 60'ına kanunla el koymuş, tasarruf tedbirleri uygulamıştır. Ancak, kuraklık dalgaları ve tekelleşmiş dünya ticaret yolları neden ile, yine de ekonomi düzeltilememiştir. 

Osmanlı Devleti 18. Asırda para basacak yeterli maden bulamadığı için, halk bir emirle elindeki altın ve gümüş eşyayı devlete satmaya mecbur bırakılmıştır. 1789 yılında Şeyhülislam, “altın ve gümüş eşya kullanmak haramdır” diye bir fetva yayımlamıştır. 
(Şimdi de bazı çakma din adamları benzer fetvaları vermektedirler.) 

1789 yılı başında,  Padişah kendi altın ve gümüş özel eşyalarını darphanede erittirerek  
para bastırmış ve devlet bütçesi içim kullandırtmıştır. 
(Bu tutum idarenin devletin ve halkın yanında olduğunu gösteren örnek bir davranıştı). 

İstanbul'daki Türk tüccardan 20.000, gayrimüslim tüccardan 12.000 okka saf gümüş destek toplanarak, eritiyilmiş, para basılmıştır. 

1780-1860 sürecinde enflasyon yükselmeye devam etmiş, fiyatlar ortalama 12 ile 15 kat artmıştır. 

1814 yılında İngiliz Sterlini 23 Osmanlı kuruşuna eşitken, Ticaret/Balta Limanı Anlaşması’nın imzalanmasından sonraki 1839 yılında İngiliz Sterlini 104 Osmanlı kuruşuna eşitlenmiştir. 
Kütükoğlu'na göre; 1839 yılında Bir Sterlin 130-135 kuruşa, 1844 yılında ise biraz toparlanarak Bir Sterlinin 110 kuruşa eşitlendiği ifade edilmiştir.

Osmanlı Devleti 1839 yılında piyasaya kağıt para ve hazine bonosu şeklinde “kaimeler” (gayme) çıkarmıştır. Kolayca sahtesi yapılabildiği için kısa sürede enflasyona neden olan kaimeler 1862 yılında piyasadan kaldırılmıştır. 
1876 yılında bir kere daha piyasaya “kaime” sürülmüş, ancak onlar da üç yıl sonra piyasadan kaldırılmıştır.

Devlet, 1844 yılında “altın lira” ve “gümüş kuruş” şeklinde çift metalli para sisteme geçmişti… 

1881 yılında Düyun-u Umumiye’ye geçerken çift metalli sisteme son verilmiş ve para birimi sadece altın üzerinden tanımlanmıştır. 

Osmanlı Devleti 1848 yılından itibaren Galata bankerlerinden, Kırım Savaşı'ndan sonra, 1854 yılından itibaren de İngiltere ve Fransa gibi Avrupa ülkelerinden yüksek faizle borç almaya başlamıştır. 
Alınan borçlar (şartlı verildiği için) yatırımlarda ve silah alımı için kullanılamamıştır. Bu yüksek faizli borç paralarla bir miktar borç kapatıldıktan sonra, Boğaz'da saraylar, Osmanlı topraklarında resmi okullar ve devlet binaları inşa edilmiştir.

Osmanlı'nın 14 ve 15. Asırlardan itibaren Batılı ülkelere vermeye başladığı imtiyazlar, 
18. ve 19. Asırlarda başta İngiltere ile daha da genişlemiş, tekelci kapitülasyonlarla ekonomik sömürü alanları halini almıştır. 
Özellikle, 1838 Baltalimanı Ticaret Antlaşması’ndan sonra Osmanlı pazarları İngiliz mallarıyla dolmuştur. Daha önce ithalat ve ihracatta %3 olan gümrük vergisi, ihracatta %12, ithalatta %5 olarak yükseltilmiştir.  
Ayrıca, İngiliz tüccarlar, yerli tüccarların ödediği %8 oranındaki iç gümrük vergisinden de muaf tutulmuştur. 

Osmanlı 1914 yılında 1. Dünya Savaşı'na girerken toplam dış borcu 153.7 milyon Osmanlı Lirasıdır. Hazinesinde sadece 92.000 altın lira vardır. 

Osmanlı Devleti artan savaş masraflarını karşılamak için Almanya'dan borç almak zorunda kalmıştır. Savaş sonunda Almanya'ya 150 milyon lira borçlanılmıştı. Böylece I. Dünya Savaşı sonunda, Osmanlı Devleti’nin toplam dış borcu 303.7 milyon liraya yükselmiştir. Üstelik bu borçların Sterlin, Frank ve Mark gibi yabancı paralarla ödenmesi zorunlu tutulmuştu.

(Osmanlı Devletinde Müslümanlar askere gider, Gayri-Müslimler ufak bir vergi öder, Araplar muaf tutulurdu. Savaşların sıklaşması askerde geçirilen süreleri devamlı uzatıyor, kişilerin ve Devletin ekonomik kayıpları artmış oluyordu.)

(1. Dünya Savaşı çıkınca Osmanlı Meclisinin kapitülasyonları lâğv etmesi sömürgeci Batı’da büyük telâşa sebep oldu.)

I. Dünya Savaşı sırasında erkeklerin askere yazılması yüzünden Osmanlı topraklarında her alandaki üretim neredeyse yarı yarıya düşmüştür. Savaş koşullarında fiyatlar da 18-20 kat artmış, buna karşılık gelirler, ücretler, maaşlar artamamış, satın alma gücü %80 oranında düşmüştür. 

1914 yılında savaş başlarken, 100 olan tüketici fiyat endeksi, savaşın sona erdiği 1919 yılı sonunda, 1215'e yükselmişti. 

1914-1922 yılları arasındaki savaş yıllarında toplam enflasyon %1200 ile 1700 civarında gerçekleşmiştir. Örneğin, 1914 yılında ekmeğin okka fiyatı 1.25 kuruşken, 1920 yılında 16 kuruşa yükselmiştir. 

1914 yılında dört kişilik bir ailenin gıda harcaması 225 kuruşken, 1920 yılında 3049 kuruşa yükselmiştir. 

Devlet, 1915 yılı başında piyasaya kağıt para çıkarmış, söz konusu kâğıt paralar, başlangıçta 
1 lira ile satın alınırken üç yıl içinde 4-5 altın Osmanlı Lirası'na yükselmiştir. 

Osmanlı Devleti 1876 yılında borçlarını ödeyemediği için iflas edince, 20 Aralık 1881'de Muharrem Kararnamesi'yle alacaklı Avrupa ülkeleri Düyun-u Umumiye'yi kurup Osmanlı'nın temel gelirlerine el koymuşlardı. 

Şunlar, 1881 Kararnamesi üzerine meydana gelen olaylardı: 
II. Abdülhamit her şeyi; madenleri, demiryollarını, limanları, hatta tütünü, dahası elektrik, su, havagazı gibi bütün yatırımları yabancılara borç ödenmeleri için teslim etmek zorunda kalmıştır. 

(Batı’nın anlatışına göre) Rönesans'ın, aydınlanma döneminin, Sanayi Devrimi'nin Batı'da yarattığı değişime uyum sağlayamayan, (aslında, sömürgecilik, köleleştirme, emperyalizmle dünyanın soyulması işine girmediği için merkezinde sermaye birikimi yapmayan) Osmanlı Devleti, köylerin boşalması, üretimin azalması, ordunun bozulması, savaş masraflarının artması, vergi adaletsizliği ve paranın pul olması ile borç ve faiz batağına sürüklenip çökme yoluna girdi. 

(9. Haçlı Savaşları ile İtilâf Devletleri;  kapitülasyonları ve misyonerlikle yanlarına çektikleri azınlıklarla birlikte Türklerin üzerine çullanınca ülke batma noktasına gelmiş ve Sevr dayatılmıştır. 

İşte, Büyük Önder Atatürk, I. Dünya Savaşı'nın yıkımı ile gırtlağına kadar borçlu, yoksulluk içinde, orduları dağıtılmış, toprakları işgal edilmiş, savaş yorgunu bir ülkede emperyalizme karşı bağımsızlık savaşını kazanmayı başardığı için büyük önderdir. 

Atatürk, 17 Şubat 1923 tarihinde İzmir İktisat Kongresi'nde söylediği gibi, “kazandığımız askerî ve siyasî zaferi ekonomik zaferle taçlandırmak için,” önce Osmanlı'nın bütün bağımlılıklarına son vermek zorunda idi. 

Lozan'da en büyük mücadeleyi yabancılar kapitülasyonların kalkmaması için verdiler. 

Sonuçta Türkiye kapitülasyonların kesin olarak kaldırmayı kabul ettirerek, Osmanlı borçlarının kendi topraklarına düşen payı kadar borcu ödenmeye başlamıştır. (1955’te tamamlamıştır). 

Milli Eğitim ve Kültür politikaları ile bilinçli bir gençlik yetişmeye başlanmıştır. Köylüyü ezen vergiler kaldırılmıştır. Tarlalar ekilmeye başlanmış, 
I. ve II. Sanayi Planları ile 1930’larda ülkenin dört bir yanında fabrikalar kurulmuş, Türkiye sanayi üretiminde başarılara imza atmaya başlamış, silah ve uçak üretimi için altyapı geliştirilmiştir. 

Türkiye üç beyaz denilen bez, şeker ve unda kendi kendine yeterli hale gelmiştir.

1929 Dünya İktisadî Buhranı’na rağmen, 1924-1938 yılları arasında Türkiye'nin büyüme hızı ortalama %8'in altına düşmemiştir. 
Bir mukayese yapmak gerekirse 1889-1914 yılları arasında Osmanlı Devleti’nin kalkınma hızı ortalama %2.2 olmuştur.  

Kapalı ekonomi döneminde Atatürk Türkiye'si savaşsız, enflasyonsuz, dış borçsuz kalkınmasını sürdürmenin yollarını bulmuştur. 

1923-1938 yılları arasında Genç Türkiye Cumhuriyeti’nde GSMH 3 katına, kişi başına milli gelir ise 2 katına çıkmıştır. 
Yine aynı dönemde 
11 yıl boyunca bütçe denkliği sağlanmış, 
üç yıl ise gelir giderden fazla olmuştur. 
Atatürk öldüğünde, 1938 yılında Merkez Bankası'nda 36 milyon dolar döviz, 26 ton altın biriktirilmiş ve Türk parasının değeri korunmuş bulunuyordu. 

Gençlerimize Osmanlı döneminde paranın neden ve nasıl pul olduğunu, Osmanlı Devleti’ni emperyalist yayılmacılıkların nasıl küçülüp batırdığını ve Atatürk'ün kendi ayakları üzerinde duran bir Türkiye Cumhuriyeti yarattığını bıkmadan usanmadan anlatmalıyız. 

Yoksa vatan ayaklarımızın altından kayıp gidecektir. 

Cumhuriyet kazanımlarımıza dil uzatan gafillerin bu çalışmayı en az birkaç defa okumasını tavsiye ederim. 

Necdet Topçuoğlu (01, Temmuz, 2023-Ordu)

Kaynak:
1) Vedat Eldem, Osmanlı İmparatorluğu İktisadi Şartları Hakkında Bir Tetkik, s. 246, 
2) Mustafa Akdağ, Türk Halkının Dirlik ve Düzenlik Kavgası, s. 33-43, 89, 421-425,
3) Türk Ziraat Tarihin Bir Bakış, İstanbul, 1938, s. 210, 211-213,
4) Eldem, s. 246,
5) Mübahat Kütükoğlu, Baltalimanı'na Giden Yol, s. 2,
6) Şevket Pamuk, Türkiye'nin 200 Yıllık İktisadi Tarihi, s. 112,
7) Kütükoğlu, s. 233,
Pamuk, s.1782

Yeni zamlar sonrası sosyal medya hesabından değerlendirmelerde bulunan ceza hukukçusu Prof. Dr. Ersan Şen, şunları söyledi:

“Kamu harcamalarına kaynak arayışında olan Devlet; vergilere, harçlara ve ürünlere yapılan ve yapılacak zamlar üzerinden ve özellikle de dolaylı vergilerle para toplamayı hedefliyor. Bunun vatandaşa getireceği yük, satın alma gücüne etkisi ve vatandaşın dayanma gücü ayrı bir tartışma konusu, ancak 2023 yılının çoktan tahakkuk etmiş, ödemesi yapılmış veya yapılan motorlu taşıtlar vergisini, bir defaya mahsus olmak üzere yeniden tahakkuka sokarak, yine 2023 yılı için tahsile çalışmak Anayasanın 2. ve 73. maddelerine aykırıdır.

Tahakkuku çoktan bitmiş bir vergilendirme konusunda, tahsil aşaması tamamlanmış veya tamamlanmakta iken, 2023 yılı için geriye dönük tahakkukun gündeme getirilmesi hatalıdır.

Hukuki belirlilik bulunmadığından Anayasa m.2’ye, vergiyi doğuran olay gerçekleştikten sonra geçmişe dönük verginin miktarında yapılan değişiklik nedeniyle de Anayasa m.73’e aykırıdır.”

İğneden ipliğe Yahudi, İtalyan, Ermeni, Fransız tacirler İstanbul'a dolmuştu. 

Abdülhamid bu kadar borcun üzerine yeni borçlar ekledi. Osmanlı 15 defa büyük borç aldı. Ama faizini bile ödeyemez olmuştu.

Osmanlının hazinesine el koyan Avrupa, bugün
"İstanbul Erkek Lisesi" olan binaya  "Duyun-u Umumiye" yi yerleştirip borçları tahsil etmeye çalıştı.Yani hazine ecnebilerin yönetimine geçti.

Borçlar ödenmedikçe Abdülhamid Avrupa'lı tefecilere tekeli verdi teker teker milli varlıkları kaybettik;

Demir yolları, iplik, fındık, pamuk kömür, tekstil demir çelik, tuğla kireç ne iş varsa Avrupa'lılara satıldı. 

Haliç ecnebi fabrikalarla doldu. Tarlabaşı Avrupa'dan gelen tüccarların görkemli evleriyle bezendi. 

Zenginler İstiklal Caddesi ve Sıraselviler'e yerleşti. Bugün İstanbulda gördüğümüz  şahane binaların çoğu o dönemlere aittir.

Türk'lerse yüzlerce yıldır tamir gören, yamalıklı bohçaya benzer tahta evlerde otururdu. Bu evler Fatih ve Süleymaniye'nin arka sokaklarında bulunurdu.

Abdülhamid döneminde  Yüzlerce kilise ve sinagog açıldı...

İşte o tarihte Avrupadan gelen zenginleri ağırlamak için 5 yıldızlı bir otel yaptılar. Pera Palace.

Pera Palace Rumca ;       "Yokuş Sarayı" demek. 
Fransa'dan trene binip Sirkeci'de inen  Avrupa jet  sosyetesi tren garından bu otele Türk hamalların sırtında özel tahtlarla taşınırdı.

Aslında batı emperyalizmi  İstanbul'u Vahdettin döneminde değil Abdülhamid döneminde çoktan ele geçirmişti....

Atatürk Cumhuriyeti kurduğunda Türklerin elinde sadece çarık kalmıştı. 

Sanayi ve tarım hamlesi başlattı. Bütün kurumların başına Türk kelimesini koydurdu.

Yerli malı haftası o tarihte başladı. Türk Çocukları milli üretimi anlasın diye. Türklere ait banka bile yoktu.

Adında Osmanlı olan banka bile ecnebilerindi. İşbankası bu yüzden kuruldu.

Osmanlı Devletinin iflas ilan ettiği meşhur               
RAMAZAN KARARNAMESİ
 (Nisan 1876) 
  
Vergi gelirlerinin devredildiği
MUHARREM KARARNAMELERİ (1879 ve 1881'de ki iki kararnamedir)

Pek bilinmez, 
gündeme de getirilmez. 

Hep saklanır…

Dolmabahçe sarayı 1856,
Çırağan sarayı 1863,
Beylerbeyi sarayı 1864,
Yıldız sarayı 1880'de,

Yapılmıştır. 
Yani Osmanlı'nın çöküş döneminde.

Dünya;

Sanayiye,
Eğtime,
Bilime,

Ağırlıkverirken,Osmanlı çöküşü gizlemek için saray yapımına ağırlık vermiş.

Buna göre, TÜFE'deki değişim mayısta bir önceki aya göre yüzde 0,04, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 15,26, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 39,59 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 63,72 olarak gerçekleşti.

Bir önceki yılın aynı ayına göre en az artış gösteren ana grup yüzde 19,49 ile giyim ve ayakkabı oldu. Buna karşılık, bir önceki yılın aynı ayına göre artışın en yüksek olduğu ana grup ise yüzde 68,98 ile lokanta ve oteller oldu.

Ana harcama grupları itibarıyla 2023 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre en az artış gösteren ana grup yüzde -13,79 ile konut oldu. Buna karşılık, 2023 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre artışın en yüksek olduğu ana grup ise yüzde 9,85 ile giyim ve ayakkabı oldu (ana harcama gruplarına göre endeksler, ağırlıklar ve değişim oranları Ek Tablo-1'dedir).

Endekste kapsanan 143 temel başlıktan (Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması-COICOP 5'li Düzey) 2023 yılı Mayıs ayı itibarıyla, 25 temel başlığın endeksinde düşüş gerçekleşirken, 8 temel başlığın endeksinde değişim olmadı. 110 temel başlığın endeksinde ise artış gerçekleşti.

Mehmet ŞİMŞEK; "Türkiye'nin rasyonel bir zemine dönme dışında bir seçeneği kalmamıştır."

1/ KURAL HİÇ DEĞİŞMİYOR; DAHA ÖNCEKİ SEÇİMLERDE OLDUĞU GİBİ, SEÇİM ÖNCESİ DÜŞÜK FAİZLİ KREDİ VE PARA GENİŞLEMESİ VE TÜKETİM ARTIŞI, ÜRETİM VE İSTİHDAMI KORUMA VE CANLI PİYASALAR !

Eylül 2022’de bireysel kredilerin 6 aylık artışı %55,3 iken Mart 2023’te %90,4 düzeyine çıkmış.                                                                                                                                          

2/ 2023 yılı I. Çeyrek Büyüme oranına bakalım; sanayi, tarım ve ihracatta küçülme, hizmetler ve inşaat sektöründe büyüme ve kamu-özel tüketim harcamalarında büyüme, düşük faiz ve kontrollü kur politikası, piyasalarda canlılık ve ekonomide normallik algısını oluşturma başarısı,                                                                                                                        

3/ Seçimi düşük faizli kredi dağıtımı, maaş ve ücret artışları, sosyal transferler ve özetlediğimiz ekonomik göstergelerle kazandık; bedelini de bütçe açığı ve ithalat artışı, iç ve dış borçları artırma ve döviz rezervlerini tüketmekle ( eksi-76 milyar $) ödemeye devam edeceğiz.                                                                                                                                  

4/ Seçim sonrası görünür-görünmez, derin veya sığ bütün siyasi aktörleri ve tüm kapasitemizi yeni kabineye yansıttık. Şimdi M. ŞİMŞEK'ten mucize bekliyoruz. Ortodoks politikalara dönsek, 9 ay sonra seçim var, faiz ve kur artışı piyasaların kurgusunu bozacak, küçülme gelecek...                                                                                                                  

5/Bu durumda tek yolumuz ve umudumuz kalıyor; 4 Mart 2024 seçimlerine kadar M. ŞİMŞEK'ten ve Batı İttifakından 50 milyar $ dış kaynak bulmalarını istemek, "bizi Mart 2024'e kadar idare edin" demekten ibarettir. Aksini düşünenler R.T. ERDOĞAN'ın eşsiz pragmatizmini bilmeyenlerdir...                                                                                                                                                                                                                     

6/Çiçeği burnunda yeni Maliye ve Hazine Bakanımız ilk açıklamasını yapıyor;

"Türkiye'nin rasyonel bir zemine dönme dışında bir seçeneği kalmamıştır."

GÜZEL BİR İTİRAF !

Yukarıda 5 madde halinde yaptığımız özetin dışına çıkıp çıkamayacağı yönündeki sorulara CEVAPLAR BEKLİYORUZ.                                                                                               

7/ Göreve başladığı gün yeni MALİYE ve HAZİNE BAKANI Mehmet ŞİMŞEK'in, yaklaşık 2 yıldır takip edilen akıl dışılıktan, "rasyonel zemine dönme" itirafında bulunduğunun bir hafta öncesinde seçim kaybeden MÜTHİŞ MUHALEFETİN, EŞSİZ SİYASAL KAPASİTESİNE NE DEMELİ ?

BIRAKIN KARDEŞİM!"

Rubil Gökdemir