Türk Genelkurmay Başkanlığı'nın arşivlerine göre Kürdistancı isyanlar şöyledir. Türkiye Cumhuriyeti hükümetleri dönemindeki ayrılıkçı Kürt isyanları:
18. Koçgiri İsyanı (1921, Sivas-Tunceli-Erzincan
19. Nasturi İsyanı (1924, Hakkari)
20. Şeyh Sait İsyanı (1925, Bingöl-Muş-Diyarbakır)
21. Seyit Taha ve Seyit Abdullah İsyanı (1925, Şemdinli)
22. Raçkıtan ve Raman İsyanı (1925, Diyarbakır)
23. Sason İsyanı (1925, Sason çevresi ve Bitlis)
24. Jilyan İsyanı (1926, Siirt)
25. Yakup Ağa İsyanı (1926, Pervari)
26. Güyan İsyanı (1926, Siirt)
27. Haco İsyanı (1926, Nusaybin)
28. Karaköse (Ağrı) İsyanı (1926, Ağrı ve çevresi)
29. Koçuşağı İsyanı (1926, Silvan)
30. Beytüşşebap İsyanı (1926 Beytüşşebap ve Hakkari çevresi)
31. Mutki İsyanı (1927, Bitlis)
32. İkinci Karaköse (Ağrı) İsyanı (1927, Ağrı ve çevresi))
33. Bicar İsyanı (1927, Silvan)
34. Zilanlı Resul Ağa İsyanı (1929, Eruh)
35. Tendürek İsyanı (1929, Ağrı)
36. Zeylan İsyanı (1930, Van)
37. Ali Can İsyanı (1930, Tutak-Bulanık-Hınıs)
38. Oramar İsyanı (1930, Van)
39. Üçüncü Karaköse (Ağrı) İsyanı (1930, Ağrı ve çevresi)
40. Savur İsyanı (1930, Savur çevresi ve Mardin)
41. Pülümür İsyanı (1930, Pülümür çevresi ve Tunceli)
42. Buban İsyanı (1934, Bitlis)
43. Abdurrahman İsyanı (1935, Siirt)
44. Abdulkuddüs İsyanı (1935, Siirt)
45. Sason İsyanı (1935, Siirt)
46. Dersim İsyanı (1937-1938, Tunceli geneli)
Atatürk sonrası ayrılıkçı Kürt isyanı:
47. PKK Terörü (1983'ten günümüze, Türkiye geneli)
(Küçük çaplı isyanlar listeye dahil edilmemiştir.)
PKK İSYANINA DESTEK VEREN AYRILIKÇI KÜRT TEŞKİLATLARI:
A) Marksist ve Leninist Temelli Ayrılıkçı Kürt Teşkilatları:
1. Devrimci Doğu Kültür Ocakları (DDKO)
2. Devrimci Demokratik Kültür Dernekleri (DDKD)
3. Devrimci Halk Kültür Dernekleri (DHKD)
4. Anti Sömürgeci Demokratik Kültür Derneği (ASDK-DER)
B) Ayrılıkçı Diğer Kürt Teşkilatları:
5. Halkların Demokratik Partisi (HDP) ve yedeği Demokratik Bölgeler Partisi (DBP)
6. Türkiye Kürdistan Demokratik Partisi (TKDP)
7. Kürdistan Öncü İşçi Partisi (KÖİP-PPKK)
8. Türkiye Kürdistan Sosyalist Partisi (TKSP)
9. Rizgari Teşkilatı
10. Ala Rizgari Teşkilatı
11. Kawa Teşkilatı
12. Kürdistan Ulusal Kurtuluşçuları Teşkilatı (KUK)
13. Kürdistan Sosyalist Harekatı (KSH)
14. Kürdistan Sosyalist Birliği (Yekitiya Sosyalista Kurdistane / YSK)
15. Tekoşin Teşkilatı
16. Kürdistan Kurtuluş Harekatı (TEVGER)
17. Kürdistan İşçi Partisi (Partiye Karkaren Kurdistane / PKK)
C) Ayrılıkçı Kürt Cemiyetleri:
18. Kürt Teali Cemiyeti
19. Kürt İstiklal Cemiyeti
20. İstanbul Kürt Talebe Cemiyeti
Ç) Bölgemizdeki Diğer Kürdistancı Teşkilatlar:
1- IRAK:
a. Irak Kürdistan Demokratik Partisi (KDP)
b. Kürdistan Yurtseverler Birliği (PUK-YNK-KYB)
c. Kürdistan Özgürlük Partisi (PÜK)
2-İRAN:
a. İran Kürdistan Demokratik Partisi (İKDP)
b. Kürt İşçileri Devrimci Teşkilatı (KOMALA)
c. Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (Partiya Jiyana Azad a Kurdistane / PJAK)
3- SURİYE:
a. Kürt Sosyalist Partisi
b. Suriye Komünist Partisi
c. Demokrat Birlik Partisi (Partiya Yekitiya Demokrat / PYD)
***
Son söz: Yakın dönem Türk tarihi, Kürdistancı isyanlarla doludur. Atatürk, "Türkiye Türklerindir!" ve "Ne Mutlu Türk'üm Diyene!" özdeyişlerini boşuna söylememiştir.
1927 yılındaki nüfus sayımında Türkiye'nin genel nüfusu 13.648.270 ve Kürt nüfusu 300 bin olup oran %2,5 iken Türkiye'de şu anda 10-12 milyon civarında Kürt vardır ve oran %15'e fırlamıştır. Bu aşırı oransal artış doğal nedenlerden değil PKK'nın çok çocuk politikası nedeniyledir. Bunlardan 3.3 milyonu Türk'le evlidir. Üçte biri Turgut Özal zamanında Irak'tan, Tayyip Erdoğan zamanında Suriye'den alınıp vatandaşlık verilen ithal Kürtlerdir. Geri kalan üçte biri ana baba Kürt olan yerlilerdir.
Sürekli tekrar eden bu isyanlar nedeniyle ülke kaynakları teröre karşı mücadeleye haklı olarak yönlendirilmek durumunda kalmakta, demokrasi standartlarımız düşmekte, Atatürk'ün kurduğu rejim temelinde, normalde ekonomide farklı yaklaşımları temsil etmesi gereken sağ-sol anlayışlar çarpıklaşmaktadır.
Bu isyanlardan Türkler kadar Kürtlerde zarar görmüştür. Bölüşürsek büyürüz, dövüvüşürsek küçülürüz.
İskender Şeker