Telefonun Türkiye serüveni: Sabitten akıllıya, 10 binden 70 milyon kullanıcıya

Telefon şu an hem bireylerin diyalogu adına hem web ortamına girme, oyun ve film indirme adına önemli rol oynuyor. Sesleri bir birine bağlayan bu ürünün serüveni ilgiye değer. İletişim telefondan evvel telgraf telleri ile yapılırdı. Ancak teller ile ses gönderimi mümkün değildi. 1870’te telgrafın etkin kullanımı ile ilgili araştırmalar arttı. Bu ortamda Graham Bell telefonu icat etti. Bell, bir yandan sağırları eğitme diğer yandan telgraf ile iletişimi artırma gayretinde idi. Deneylerinden birinde bir odadan diğerine gerdiği telin ses titreşimlerini duydu. Böylelikle telefon doğdu. 10 sene içinde dünyaya yayılan telefon Türkiye’ye 1929’da gelebildi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre sabit telefonun abone adedi 1929’da 15 bin 262 idi, bu rakam 1930 ve 1931’de 15 bin 503 oldu.

Telefona rağbet giderek arttı, abone adedi 20 bini aştı. Sabitten yararlananların sayısı 1940’ta 22 bin 964’e, 1945’te 28 bin 875’e, 1950’de 58 bin 139’a dayandı.


Adnan Menderes döneminde kalkınma adımlarına uyumlu olarak abone adedi 1955’te 116 bin 455’i, 1957’de 154 bin 316, 1959’da 172 bin 765’i gördü. Darbe senesi 1960’ta ise abone 180 bin 30 idi.



1960 ve 1980 döneminde siyasi bunalımların yanında teknik ilerlemelere tanık olundu; telefona ilgi arttı. 1965’te 243 bin 361 olan sabit telefon abone adedi 1970’de 376 bin 987’ye, 1975’te 680 bin 585’e, darbe senesi 1980’de 1 milyon 147 bin 782’ye denk geldi.

Turgut Özal döneminde ilmi ve teknik yatırımlar arttı. Buna bağlı olarak sabit telefon aboneleri 1985’te 2 milyon 247 bin 884, 1990’da 6 milyon 893 bin 267’ye tekabül etti. Rakam 1995’te 13 milyon 227 bin 704, 2000’de 18 milyon 395 bin 171’e, 2004’te 19 milyon 125 bin 163’e fırladı. 2004 sonrasında cep telefonunun da devreye girmesi ile sabit telefona talep bir miktar geriledi. Abone adedi 2005’te 18 milyon 978 bin 223’e 2006’da 18 milyon 831 bin 616’ya, 2007’de 18 milyon 201 bin 6’ya, 2010’da 16 milyon 201 bin 466’ya, 2014 ilk 6 ayı itibari ile 13 milyon 10 bin 147’ye indi.


Bireyler ve toplumun elinden bırakamadığı cep telefonu ise 1973’te Martin Cooper tarafından icat edildi. Cooper’ın bu telefonu bir tuğlayı andırıyordu; 850 gram ağırlığında, 25 santimetre uzunluğunda, 4 santimetre genişliğinde idi. Türkiye bu ürünü 1994’te tanıdı. Cep için ilk büyük adım mobil operatör Turkcell’in devreye alınması oldu. Ardından 200-500 gram Ericsson GH ve Nokia marka ürünler satışa sunuldu. Sonrasında bunların yerini İphone ve Apple gibi akıllı telefonlar aldı. Web ortamına girmeyi, oyun ve film indirmeyi kolay kılan, konforlu akıllı telefonların satış rekorları kardı. 1994’te cep telefonu kullananların adedi 81 bin 276 idi. Rakam süratle arttı ve 1995’te 332 bin 716’ya, 1996’da 692 bin 779’a, 1997’de 1 milyon 483 bin 149’a, 1998’de 3 milyon 382 bin 137’ye, 1999’da 7 milyon 562 bin 972’ye erişti.


2000’de iki kat artan cep telefonu kullanıcı sayısı 14 milyon 970 bin 745’i gördü. 2005’te 43 milyon 608 bin 965’i bulan abone miktarı 2008’de 65 milyon 824 bin 110 ile tavana vurdu. 2009’da 62 milyon 779 bin 554’e, 2010’da 61 milyon 769 bin 635’e geriledi ancak 2014 ilk 6 ayı itibari ile 70 milyon 791 bin 75’e geldi.