Medeniyetlerin, aydınlar ve sanatçılar tarafından kurulduğu aşikar bir gerçek. Batı dünyasının bin senelik ortaçağ döneminden silkinişinin-uyanışının önce sanat (rönesans) ile başladığı, ardından sanat ile berraklaşan zihinler sayesinde, papalığın dini inançlar üzerinde kurduğu hegemonik tahakküm reform hareketi ile ortadan kaldırılarak Avrupa'da çok büyük tarihi bir sosyal dönüşüm yaşandı. Böylelikle aydınlanma çağının fikri altyapısı oluştu. Hatta dil bilimciler, İncil'in Latince'den Almanca'ya çevrilmesini edebi alandaki gelişmelerin başlangıcı olarak kabul ederler. Çünkü ilk defa Almanca yazılım kuralları, kutsal kitabın çevirisinde bir bütünlük ve birliğe kavuşmuş oldu. Aydınlanma çağı ile birlikte felsefe-bilim-kozmoloji alanlarında büyük ilerlemeler kaydedildi. Batı medeniyetinin BAŞLANGIÇ noktası SANATTIR. Rönesans döneminde ortaya konulmuş sanat eserlerine günümüzde hala paha biçilememektedir. Resim alanında perspektif ilk defa o dönemlerde gelişti. Tabiatın-hayvanların, mekanların, insanların ve hatta ölmüş insanların kadavralarının  resmedilmesinin, bilimsel düşüncenin gelişimine olan katkıları konusunda Prof.Doğan KUBAN'ın (islam mimarisi konusunda dünya çapında bir düşünürdü) enteresan tespitleri olmuştur. Sonuçta şu sorunun cevabını aramak gerekiyor; " batı aydınlanması ve medeni gelişiminde SANAT ne kadar etkili olmuşsa, doğunun geri kalmışlığında da SANATSIZ bir yaşam etkili olmuş mudur acaba?" Kemal Tahir'in "Esir Şehrin İnsanları" eserinde, İngiliz  subayı, eserin kahramanı Kamil beye " BİZ BUHARLI MAKİNEYİ GELİŞTİRDİK, ONU DA GELİŞTİREN BURJUVAMIZ VARDI, SİZDE TEKNOLOJİ DE BURJUVA DA OLMADIĞINDAN BİZ SİZİ GEÇTİK " der. Maalesef çok doğru bir tespit. Ne Endüstri devrimini ortaya koyabilecek akademik altyapı ve teknoloji, ne de endüstriyel tesislerin, makinelerin yapımı için gerekli kaynakları temin edebilecek sermaye-finans sistemimiz ve nihayet tüm bunları bir araya getirebilecek müteşebbis-burjuva kesiminin oluşumunu sağlayabildik. Gelişmiş bir medeniyet seviyesine, özgür SANAT, BİLİM, BURJUVA, SERMAYE ve tüm bunların bir arada olabilmesi için gerekli hukuki-siyasi altyapı olmadan ulaşılamaz. syg