Dönemin İngiltere Başbakanı Margaret Thatchet ile Dünyada uygulanmaya başlanan Serbest Pazar Ekonomisini ülke ekonomisine esas alan dönemin Başbakanı Süleyman Demirel ve Başbakanlık Müsteşarı Turgut Özal tarafından alınan kararlar olup aşağıdaki alınan veya iptal edilen karar veya kanunlar çala kalem ilk anda aklıma gelenlerdir;
-İthal İkame Kanununun iptali
-Türk Parasını Koruma Kanununun iptali,
-Faiz ve dövizin serbest bırakılması,
-Özelleştirme Kanunu,
-Toplu Konut Kanunu,
-Turizm Yatırımlarını Teşvik Kanunu,
-Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu,
-Menkul Kıymetler Borsasını kurulması,
-Serbest Ticaret Bölgelerinin kurulması,
-Sınır ticaretinin yasallaşması,
-AB ‘ye ortaklık müracaatı,
-Birçok verginin kaldırılıp KDV’ nin kanunlaşması,
-Türk Ceza kanununda 141, 142 ve 163. Maddelerinin
///
24 Ocak kararlarıyla “70 cente muhtaç” ülke, yokların ve karaborsanın hakim olduğu piyasalar bir anda rahatlamış;
“Üretimi, ihracatı, orta direğin gelir seviyesini artırmadan kalkınma olmaz” denilmişti.
///
Bu kanunlar yasalaştığı veya iptal edildiğinde herkes karşı çıkmıştı.
O zamanki TÜSİAD başkanı Rahmi Koç “Sanayimiz batı ile rekabet edemez batarız!” demişti.
Fakat aynı TÜSİAD başkanı Rahmi Koç yıllar sonra rekabetin artması ile yeni teknolojilerin kullanılması sayesinde;
“Beko olarak İngiltereye beyaz eşya ve televizyon ihraç artık dünyayla rekabet edebilecek mallar üretiyor ve ihracat yapabiliyoruz,” demişti.
///
Kararların belli mahfillerde tanıtımında kelli felli iş adamları “hadi bakalım bundan sonra ihracat yapacağız” diye birbirlerine şakalar yaptıklarında yirmili yaşlardaki ben bu insanlar gerçekten hiç ihracat yapmamışlar mı diye hayretler içerisinde kalmıştım.
Sonrasında Kapı Kuleden ötesini tanımayan orta ölçekli tüccarlar bile çanta ellerinde ülke ülke dolaşıp ihracat yapmaya başladılar.
///
“Gelirini satıp yeni yatırımların finansmanında kullanacağız KİT’leri özelleştirip rekabete açacağız”
denildiğinde karşı çıkanlar hatta bazıları da “ Sattırmam!” desede sonradan iktidara gelenler “babalar gibi sattılar” ama satmak bir tarafa maalesef ağızlarına gözlerine bulaştırdılar ya terkettiler ya da birilerine peşkeş çektiler.
Halbuki özelleştirmeden kasıt;
Rekabete açmak, Teknolojiyi geliştirmek, kaliteyi, istihdamı ve bu sayede vergi gelirlerini arttırmaktı.
///
Fiyatların serbest bırakılması ile fiyatların değişmesine kendi piyasamdan örnek vereyim;
Ford kamyonun resmî fiyatı 750 000- TL karaborsada 1.250.000.- TL idi.
1980 24 Ocak kararları ile “Serbest Pazar” ekonomisine geçildi resmî fiyatı 1.000.000.-TL olmasına rağmen piyasa fiyatı 960.000.TL ye kadar düştü.
Çünkü piyasada mal bollaşmıştı, herkes malını paraya tahvil etme telaşına düşmüştü.
Esasında fazla söze gerek yok;
İktisattaki “ arz talep kanunu.”
///
Türk ekonomisinde bu kararlar çok tartışılmış ve halen de tartışılmaktadır.
Aynı zamanda iktisatçı olan bir işadamı arkadaşımla sohbet ettiği de somuştum;
24 Ocak kararları alınmasaydı Türkiye ne olurdu? diye sorduğumda, son kalan Demirperde ülkesi “Arnavutluk gibi olurdu” demişti. Nitekim bir müddet sonra Arnavutlukta da yönetim değişikliği olmuştu.
Bütün bu karşı çıkmalara rağmen bugün hala o kanunlar yürürlükte.
Demek ki ne kadar elzemmiş.
Ernail Koç
