Türk Devletleri Teşkilatı 13. Devlet Başkanları Konseyi Zirvesi'nde konuşan Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Türk devletleri arasındaki işbirliğinin geliştirilmesine yönelik önerilerini paylaştı.
Kardeş ülkelerin egemenliğine ve milli çıkarlarına saygının Kazakistan'ın değişmez ilkesi olduğunu belirten Tokayev, Türk dünyasının ortak hareket etmesinin önemine dikkat çekti.
Zirvenin "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasının derin bir anlam taşıdığını ifade eden Tokayev, toplantının Birinci Türkoloji Kongresi'nin 100'üncü yıl dönümüyle aynı dönemde gerçekleştirilmesinin de sembolik önem taşıdığını söyledi.
RUSYA İÇİN TDT+ FORMATI ÖNERİSİ
Tokayev'in konuşmasında öne çıkan başlıklardan biri, Rusya'nın Türk Devletleri Teşkilatı ile ilişkilerinin geliştirilmesi oldu.
Kazakistan Cumhurbaşkanı, Rusya'nın TDT+ formatına davet edilmesinin veya teşkilata gözlemci olarak katılımının değerlendirilmesini önerdi.
Rusya'nın tarih boyunca Türk dünyasıyla yakın ilişkiler içerisinde bulunduğunu belirten Tokayev, ülkede çok sayıda Türk halkının yaşadığını ifade etti.
Rusya'nın Altay bölgesini Türk medeniyetinin önemli merkezlerinden biri olarak ele alan yaklaşımını da desteklediklerini kaydeden Tokayev, bu yöndeki işbirliğinin bütün taraflara katkı sağlayabileceğini dile getirdi.
TÜRK ÜLKELERİ ARASINDAKİ TİCARET 10 MİLYAR DOLARA YAKLAŞTI
Ekonomik bütünleşmenin güçlendirilmesini isteyen Tokayev, Kazakistan'ın TDT üyesi ülkelerle ticaret hacminin bu yıl yaklaşık 10 milyar dolara ulaştığını açıkladı.
Bu rakamın geçen yıla göre yüzde 40 arttığını belirten Tokayev, mevcut büyümenin sürdürülmesi için yeni adımlar atılması gerektiğini söyledi.
Türk Dünyası 2040 Vizyonu'nun uygulanmasının önemine değinen Tokayev, TDT'nin 2027-2031 dönemini kapsayan stratejisinin de kısa sürede kabul edilmesini önerdi.
Türk Yatırım Fonu'nun kapasitesinden daha fazla yararlanılması gerektiğini belirten Tokayev, Türk Ticaret ve Sanayi Odası'nın çalışmalarının geliştirilmesini ve gelecek yıl Kazakistan'da bir iş forumu düzenlenmesini teklif etti.
ORTA KORİDOR'DA TAŞIMACILIK YÜZDE 30 ARTTI
Ulaştırma ve lojistik alanındaki işbirliğini öncelikli konular arasında gösteren Tokayev, Trans Hazar Uluslararası Taşımacılık Koridoru'nun Türk dünyasını birbirine bağlayan stratejik bir güzergâh olduğunu söyledi.
Tokayev'in paylaştığı verilere göre, yılın ilk dokuz ayında Orta Koridor üzerinden taşınan yük miktarı yüzde 30 arttı. Bu taşımaların yüzde 90'ını transit yükler oluşturdu.
Kazakistan'ın TDT üyesi ülkelerle demir yolu taşımacılığı yüzde 10 artarak 40 milyon tona, kara yolu taşımacılığı ise yüzde 20 artışla 6,5 milyon tona ulaştı.
Kazakistan'ın transit kapasitesini artırmak amacıyla özel bir program uygulayacağını belirten Tokayev, lojistik altyapısının ve limanların modernizasyonunun önemini vurguladı.
YAPAY ZEKÂ VE DİJİTALLEŞMEDE ORTAKLIK ÇAĞRISI
Dijitalleşme ve yapay zekânın günümüzün temel gereklilikleri arasında bulunduğunu belirten Tokayev, Kazakistan'ın bu alanlarda yürüttüğü çalışmaları anlattı.
Ülkede Dijitalleşme ve Yapay Zekâ Yılı ilan edildiğini hatırlatan Tokayev, Astana'da yapay zekâ merkezi kurulduğunu, Qazaq Yapay Zekâ Araştırma Üniversitesinin açıldığını ve veri işleme merkezleri için 1 gigavat kapasiteli bir alan oluşturulduğunu bildirdi.
İki süper bilgisayarın faaliyete geçtiğini, üçüncüsünün de yakında devreye alınacağını belirten Tokayev, Kazakistan'ın dijitalleşme alanındaki deneyimini kardeş ülkelerle paylaşmaya hazır olduğunu söyledi.
Kazakistan ile Azerbaycan arasında Trans Hazar fiber optik iletişim ağının faaliyete geçtiğini de açıklayan Tokayev, diğer Türk devletlerinin de bu projeden yararlanabileceğini ifade etti.
Siber Güvenlik Konseyi ile Dijital İzleme ve İnovasyon Merkezlerinin kurulmasına yönelik girişimlerin hızlandırılması çağrısında bulundu.
TÜRK MEDENİYETİNİN ORTAK MİRASI KORUNACAK
Tokayev, Türk halklarının ortak tarihinin araştırılması, korunması ve tanıtılmasının da işbirliğinin önemli alanlarından biri olduğunu belirtti.
Türk Medeniyeti Merkezi ile bozkır medeniyetinin tanıtılmasına yönelik Ebedi Ülke Merkezi kurulması önerisini hatırlatan Tokayev, Türk Medeniyeti Mirasının Korunması Sözleşmesi'nin kabul edilmesini desteklediklerini söyledi.
Kazakistan'da hazırlanan yedi ciltlik "Kazakistan Tarihi: Antik Çağlardan Günümüze" çalışmasına Türk ülkelerinden bilim insanlarının katkı sunduğunu belirterek araştırmacılara teşekkür etti.
Konuşmasında Türk Akademisi tarafından hazırlanan ortak eserleri de gündeme getiren Tokayev, Türk Dünyasının Kutsal Coğrafyası, Eski Türk Yazıları ve Modern Türk Dilleri Sözlüğü çalışmalarına dikkat çekti.
Ayrıca gelecek yıl Türkistan'ın İslam dünyasının kültür başkenti olacağını belirterek bu kapsamda uluslararası etkinlikler düzenleneceğini açıkladı.
TDT'NİN KURUMSAL YAPISININ GÜÇLENDİRİLMESİNİ İSTEDİ
Tokayev, teşkilatın son yıllarda faaliyet alanını genişlettiğini ancak bazı çalışma başlıklarında örtüşmeler yaşandığını belirtti.
Ortak hedefler doğrultusunda önceliklerin netleştirilmesi gerektiğini ifade eden Kazakistan Cumhurbaşkanı, TDT bünyesinde Daimi Temsilciler Konseyi kurulmasının önemini yineledi.
Tokayev, teşkilatın askeri bir ittifak olmadığını ve gelecekte de bu yönde bir yapıya dönüşmemesi gerektiğini belirterek Kazakistan'ın bu konudaki tutumunu dile getirdi.
DÖNEM BAŞKANLIĞI TÜRKİYE'YE DEVREDİLİYOR
Konuşmasının sonunda Azerbaycan'ın dönem başkanlığı süresince yürüttüğü çalışmalara teşekkür eden Tokayev, TDT dönem başkanlığının Türkiye'ye devredilmesini değerlendirdi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a zirveye ev sahipliği yaptığı için teşekkür eden Tokayev, toplantının teşkilatın çalışmalarına yeni bir ivme kazandırmasını ve Türk devletleri arasındaki bütünleşmeyi güçlendirmesini temenni etti.
Zirvenin sonuçlarının ardından Ankara Deklarasyonu'nun kabul edildiği bildirildi.
